Nektari i Xhumasë – Qëndrueshmëria dhe harmonizimi në stilin e Kur’anit

Një nga veçoritë më mahnitëse të Kur’anit është qëndrueshmëria dhe harmonizimi i tij. Megjithëse u shpall përgjatë një periudhe prej njëzet e tre vjetësh, në rrethana të ndryshme dhe si përgjigje ndaj ngjarjeve të shumta, ai ruan një unitet të jashtëzakonshëm në përmbajtje, në stil dhe në objektivat e tij. Nuk gjendet në të asnjë kundërthënie, asnjë mospërputhje apo ndryshim që të tregojë ndikimin e kohës ose të rrethanave. Përkundrazi, të gjitha temat e tij ndërthuren në mënyrë të përkryer, duke formuar një sistem të plotë besimi, morali dhe udhëzimi që i flet çdo brezi dhe çdo shoqërie.

Studimi i harmonizimit në stilin e Kur’anit na ndihmon të kuptojmë më thellë madhështinë e kësaj shpalljeje hyjnore dhe urtësinë që përmban çdo pjesë e saj. Kur’ani ndërthur besimin me veprën, drejtësinë me mëshirën, paralajmërimin me shpresën dhe jetën e kësaj bote me jetën e amshuar, duke krijuar një ekuilibër të përsosur që formon karakterin e besimtarit. Sa më shumë që njeriu e lexon dhe e mediton atë, aq më tepër zbulon lidhjet e mrekullueshme ndërmjet ajeteve dhe kupton se çdo pjesë e tij plotëson tjetrën. Pikërisht kjo qëndrueshmëri dhe ky harmonizim e bëjnë Kur’anin një mrekulli të përhershme dhe një udhërrëfyes të pakrahasueshëm për mbarë njerëzimin.

——————– – ————————

Kur’ani Famëlartë është mrekullia e përjetshme e Allahut të Madhëruar dhe libri i fundit hyjnor që iu shpall Profetit Muhamed (Paqja dhe bekimi i Allahut qoftë mbi të dhe mbi familjen e tij). Ai nuk është thjesht një përmbledhje urdhërimesh apo tregimesh historike, por një sistem i plotë udhëzimi që përmban një harmoni të jashtëzakonshme në çdo aspekt të tij.

Çdo sure, çdo ajet dhe çdo fjalë është vendosur me urtësi hyjnore, duke krijuar një lidhje të pandërprerë mes temave, mesazheve dhe objektivave të tij. Pikërisht kjo qëndrueshmëri dhe harmonizim e dallojnë Kur’anin nga çdo vepër njerëzore dhe dëshmojnë se ai është fjalë e Allahut.

Kur’ani është shpallur gjatë një periudhe prej njëzet e tre vjetësh, në rrethana të ndryshme, duke iu përgjigjur ngjarjeve, pyetjeve dhe nevojave të shoqërisë islame. Megjithatë, pavarësisht këtij intervali të gjatë kohor dhe ndryshimit të rrethanave, ai ruan një unitet të mrekullueshëm në stil, në përmbajtje dhe në mesazh.

Nuk gjendet në të asnjë kundërshtim, asnjë mospërputhje dhe asnjë ndryshim që të tregojë ndikimin e kohës apo të kushteve. Allahu i Madhëruar thotë:

“A nuk e meditojnë ata Kur’anin? Sikur ai të ishte prej dikujt tjetër përveç Allahut, do të gjenin në të shumë kundërthënie.” (Sure En-Nisa, ajeti 82)

Ky ajet është një nga argumentet më të fuqishme mbi qëndrueshmërinë e Kur’anit. Çdo autor njerëzor, me kalimin e viteve, ndryshon mënyrën e të menduarit, stilin e shkrimit dhe qasjen ndaj çështjeve të ndryshme. Kurse Kur’ani, megjithëse u shpall në periudha të ndryshme, mbetet i pandryshuar në fuqinë e shprehjes, në bukurinë gjuhësore dhe në thellësinë e kuptimeve. Ai nuk paraqet mospërputhje mes ajeteve të tij, por secili ajet plotëson tjetrin dhe e sqaron atë.

Një nga format më të bukura të harmonizimit në Kur’an është lidhja mes besimit dhe veprës. Në dhjetëra ajete, Allahu përmend gjithmonë së bashku besimin dhe veprat e mira, duke treguar se ato janë të pandashme nga njëra-tjetra. Besimi pa vepra nuk është i plotë, ndërsa veprat pa besim nuk kanë vlerën e tyre të vërtetë tek Allahu. Allahu thotë:

“Ata që besojnë dhe bëjnë vepra të mira, për ta janë kopshtet e Firdeusit si vendbanim.” (Sure El-Kehf, ajeti 107)

Ky harmonizim nuk është rastësor. Ai na mëson se Islami nuk kërkon vetëm bindje teorike, por edhe reflektimin e saj në sjellje, moral dhe adhurim. Në të njëjtën mënyrë, Kur’ani harmonizon jetën shpirtërore me atë materiale, adhurimin me drejtësinë, mëshirën me forcën dhe shpresën me frikën ndaj Allahut.

Një aspekt tjetër i qëndrueshmërisë së Kur’anit është mënyra se si ai trajton historitë e profetëve. Edhe pse disa histori përsëriten në sure të ndryshme, ato nuk përsëriten kurrë në mënyrë identike. Çdo herë theksohet një mësim i ri, një aspekt tjetër moral ose një argument i ri. Kjo tregon se qëllimi i Kur’anit nuk është rrëfimi historik, por edukimi dhe udhëzimi i njeriut.

Historia e Profetit Musa (Paqja qoftë mbi të), për shembull, përmendet shumë herë, por çdo përmendje shërben për një qëllim të ndryshëm: herë për të forcuar besimin e Profetit Muhamed (Paqja dhe bekimi i Allahut qoftë mbi të dhe mbi familjen e tij), herë për të paralajmëruar mohuesit dhe herë për të nxjerrë mësime morale për besimtarët.

Edhe stili gjuhësor i Kur’anit paraqet një harmoni të jashtëzakonshme. Ai përdor herë gjuhë të butë dhe plot mëshirë, herë fjalë të fuqishme dhe paralajmëruese, sipas nevojës së mesazhit.

 Kur flet për mëshirën e Allahut, përdor shprehje që mbushin zemrën me shpresë; kur paralajmëron për padrejtësinë dhe mëkatin, përdor një stil që zgjon ndërgjegjen dhe frikën e shëndetshme. Kjo balancë është një nga elementet më të bukura të harmonisë së tij.

Allahu i Madhëruar thotë:

“Allahu ka shpallur Fjalën më të bukur, një Libër të ngjashëm në pjesët e tij, që përsëritet. Prej tij u rrëqethen lëkurat atyre që i frikësohen Zotit të tyre; pastaj lëkurat dhe zemrat e tyre zbuten me përkujtimin e Allahut.” (Sure Ez-Zumer, ajeti 23)

Ky ajet përshkruan jo vetëm bukurinë e Kur’anit, por edhe harmoninë e tij të brendshme. Ajetet e tij janë të lidhura mes tyre dhe ndikojnë njëkohësisht në mendje, zemër dhe shpirt. Askush nuk mund të lexojë Kur’anin me sinqeritet pa ndier ndikimin e tij të veçantë.

Ehli Bejti i Profetit (Paqja qoftë mbi ta) e kanë theksuar vazhdimisht këtë veçori të Kur’anit. Imam Aliu (Paqja qoftë mbi të) ka thënë:

“Kur’ani është një det i pashtershëm; mrekullitë e tij nuk mbarojnë dhe dritat e tij nuk shuhen.”

Ky përshkrim tregon se sa më shumë njeriu ta studiojë Kur’anin, aq më shumë zbulon harmoninë dhe thellësinë e tij. Çdo brez gjen në të udhëzim për problemet e kohës së vet, pa qenë nevoja të ndryshohet apo të plotësohet.

Imam Sadiku (Paqja qoftë mbi të) ka thënë: “Kur’ani është i gjallë; ai nuk vdes me kalimin e kohës. Ajetet e tij zbatohen për të parët dhe për të fundit.”

Kjo është një nga dëshmitë më të qarta të qëndrueshmërisë së Kur’anit. Ligjet, parimet dhe mësimet e tij mbeten të vlefshme në çdo kohë, sepse burojnë nga dituria e pakufishme e Allahut, i Cili njeh të kaluarën, të tashmen dhe të ardhmen.

Kur’ani harmonizon gjithashtu marrëdhënien e njeriut me Allahun, me vetveten, me familjen dhe me shoqërinë. Ai nuk kufizohet vetëm në adhurime, por udhëzon për drejtësi, ndershmëri, falje, bamirësi, respekt ndaj prindërve, kujdes ndaj jetimëve dhe mbrojtje të të drejtave të njerëzve.

Kjo tregon se Islami është një mënyrë e plotë jetese, ku çdo aspekt lidhet me tjetrin dhe asgjë nuk mbetet jashtë udhëzimit hyjnor.

Një tjetër shenjë e harmonisë së Kur’anit është balanca mes premtimit dhe paralajmërimit. Allahu i fton njerëzit drejt Xhenetit me mëshirën e Tij, por njëkohësisht i paralajmëron për pasojat e mosbindjes.

Kjo metodë edukon zemrën që të mos bjerë as në dëshpërim, as në vetëkënaqësi. Besimtari ecën gjithmonë mes shpresës dhe frikës, duke u përpjekur vazhdimisht të afrohet tek Allahu.

Kur’ani nuk është vetëm një libër që lexohet, por një dritë që jeton në zemrat e besimtarëve. Sa më shumë që njeriu e mediton, aq më shumë kupton harmoninë e tij të mrekullueshme. Çdo ajet lidhet me tjetrin si hallkat e një zinxhiri të pandërprerë, duke ndërtuar një sistem të plotë besimi, morali dhe udhëzimi.

Të dashur vëllezër dhe motra!

Qëndrueshmëria dhe harmonizimi në stilin e Kur’anit janë ndër argumentet më të forta të origjinës së tij hyjnore. Asnjë libër tjetër nuk ka arritur të ruajë një unitet kaq të përsosur në përmbajtje, stil dhe mesazh, pavarësisht kohës së gjatë të shpalljes.

 Kur’ani mbetet udhërrëfyesi më i sigurt për njerëzimin, një burim i pashtershëm diturie dhe një dritë që nuk shuhet kurrë. Kush e lexon me zemër të hapur dhe e zbaton në jetën e tij, do të gjejë në të qetësi, urtësi dhe rrugën drejt kënaqësisë së Allahut.