Çfarë kërkon shpirti ynë që bota materiale nuk arrin t’ia japë?

Njeriu nuk e zgjedh fenë vetëm për të pasur një identitet, një traditë apo një përkatësi shoqërore. Në shumë raste, ai i drejtohet fesë sepse brenda vetes ndien një nevojë më të thellë: nevojën për qetësi, kuptim, shpresë dhe një drejtim në jetë.

Në një shoqëri ku ritmi i jetës është bërë gjithnjë e më i shpejtë, ku presioni social, pasiguria ekonomike, vetmia dhe ekspozimi i vazhdueshëm ndaj rrjeteve sociale ndikojnë në mënyrën se si mendojmë dhe ndihemi, pyetja bëhet më e rëndësishme se kurrë: A është besimi fetar një nevojë e shpirtit apo vetëm një zgjedhje personale?

Shkenca moderne e psikologjisë dhe e neuroshkencës ka treguar se njeriu nuk ka nevojë vetëm për ushqim, strehim dhe siguri fizike. Ai ka nevojë edhe për marrëdhënie, përkatësi, kuptim dhe një ndjenjë që jeta e tij ka një qëllim. Pikërisht këtu feja mund të luajë një rol të rëndësishëm.

Besimi i jep individit një kornizë për ta kuptuar jetën, vuajtjen, humbjen, shpresën dhe të ardhmen. Ai mund t’i japë njeriut ndjesinë se vështirësitë që përjeton nuk janë të pakuptimta dhe se ekziston një dimension më i lartë përtej asaj që shohim dhe prekim.

Studime të shumta në psikologjinë e fesë kanë shqyrtuar lidhjen ndërmjet besimit fetar dhe mirëqenies psikologjike. Praktika të tilla si lutja, meditimi, përmendja e Zotit dhe pjesëmarrja në një komunitet fetar mund të shoqërohen me më shumë mbështetje sociale, ndjenjë përkatësie dhe mekanizma më të shëndetshëm për përballimin e stresit.

Kjo nuk do të thotë se feja e eliminon dhimbjen apo problemet e jetës. Përkundrazi, besimi mund t’i japë njeriut një mënyrë tjetër për t’i përballuar ato.

Kur një njeri lutet, ai ndalon për një moment ritmin e jashtëzakonshëm të jetës dhe e vendos veten përballë një realiteti më të madh se vetja. Në atë çast, shqetësimet e përditshme nuk zhduken domosdoshmërisht, por perspektiva e individit mund të ndryshojë. Ai nuk ndihet më sikur duhet ta mbajë i vetëm gjithë peshën e jetës. Për besimtarin, ekziston Allahu tek i Cili mund të drejtohet, të kërkojë ndihmë dhe të vendosë shpresën e tij.

Kur’ani e përshkruan këtë lidhje në mënyrë të drejtpërdrejtë: “Vërtet, me përmendjen e Allahut qetësohen zemrat.” (Sure Er-Ra’d, ajeti 28).

Ky ajet nuk duhet parë vetëm si një shprehje emocionale, por edhe si një koncept që lidhet me një nevojë themelore njerëzore: kërkimin e qetësisë së brendshme përballë pasigurisë së jashtme.

Në shoqërinë moderne ekziston edhe një paradoks. Njeriu ka më shumë mundësi komunikimi se kurrë më parë, por kjo nuk do të thotë se ndihet më pak i vetmuar. Rrjetet sociale krijojnë lidhje virtuale, por krahasimi i vazhdueshëm me jetën e të tjerëve mund të krijojë pakënaqësi, ankth dhe ndjenjën se nuk jemi mjaftueshëm të suksesshëm.

Në këtë realitet, feja mund të ofrojë një koncept krejt tjetër të vlerës njerëzore: vlera e individit nuk përcaktohet vetëm nga pasuria, pamja, numri i ndjekësve apo statusi shoqëror.

Islami e lidh vlerën e njeriut me besimin, moralin dhe veprat e tij. Kjo e zhvendos vëmendjen nga ajo që njerëzit mendojnë për ne drejt asaj që jemi në të vërtetë përpara Allahut.

Një njeri që e ndërton identitetin e tij vetëm mbi miratimin e shoqërisë do të jetë gjithmonë i varur nga opinioni i të tjerëve. Ndërsa ai që e lidh vlerën e tij me një qëllim më të lartë mund të fitojë një stabilitet më të madh të brendshëm.

Kjo është edhe arsyeja pse feja nuk duhet kuptuar vetëm si një grup rregullash. Ajo është gjithashtu një mënyrë për t’i dhënë kuptim jetës. Përse duhet të jemi të drejtë kur padrejtësia ndonjëherë duket se shpërblehet? Përse duhet të falim kur jemi lënduar? Përse duhet të bëjmë mirë kur askush nuk na sheh? Përgjigjja fetare është se ekziston një realitet më i madh se shpërblimi i menjëhershëm dhe se veprat e njeriut kanë peshë edhe atëherë kur shoqëria nuk i vëren.

Profeti Muhammed (Paqja dhe bekimi i Allahut qoftë mbi të dhe mbi familjen e tij) na mëson se jeta e besimtarit nuk matet vetëm me momentet e lehta. Besimtari sprovohet, përballet me humbje, frikë dhe vështirësi, por besimi i jep atij një forcë të brendshme për të mos u dorëzuar. Në këtë kuptim, feja nuk premton një jetë pa probleme; ajo i mëson njeriut si të jetojë me probleme pa humbur shpresën.

Njeriu mund të ketë një shtëpi të bukur, një karrierë të suksesshme, para dhe marrëdhënie shoqërore, por përsëri të ndiejë një boshllëk të brendshëm. Sepse nevojat materiale dhe nevojat shpirtërore nuk janë e njëjta gjë. Trupi kërkon ushqim, ndërsa shpirti kërkon kuptim.

Megjithatë, duhet bërë një dallim i rëndësishëm: feja nuk duhet të përdoret si zëvendësim për ndihmën profesionale kur një person përballet me probleme serioze psikologjike. Besimi dhe kujdesi profesional mund të bashkëjetojnë.

Një njeri mund të lutet, të kërkojë mbështetje nga komuniteti i tij fetar dhe njëkohësisht të konsultohet me një psikolog ose profesionist të shëndetit mendor. Kërkimi i ndihmës nuk është dobësi; është pjesë e përgjegjësisë që njeriu ka ndaj vetes.

Në fund, ndoshta pyetja nuk është vetëm “Pse e zgjedhim fenë?”, por “Çfarë kërkon shpirti ynë që bota materiale nuk arrin t’ia japë?” Ndoshta kërkon një qëllim. Ndoshta kërkon falje. Ndoshta kërkon shpresë. Ndoshta kërkon një vend ku mund të pushojë nga presioni për të qenë gjithmonë i fortë.

Dhe pikërisht këtu besimi bëhet më shumë se një identitet. Ai bëhet një marrëdhënie ndërmjet njeriut dhe Krijuesit të tij; një rrugë nëpërmjet së cilës njeriu përpiqet të gjejë kuptimin, qetësinë dhe drejtimin që zemra e tij kërkon.

Sepse bota mund t’i japë njeriut shumë gjëra për të jetuar, por besimtari beson se vetëm lidhja me Allahun mund t’i japë shpirtit atë qetësi për të cilën ai është krijuar.