Ku e gjen lumturinë besimtari musliman?

Lumturia është një nga kërkimet më të mëdha të njeriut. Çdo njeri dëshiron të jetë i lumtur, të ketë një jetë të qetë, të ndihet i sigurt dhe të gjejë një arsye për të buzëqeshur. Por, edhe pse të gjithë e kërkojnë lumturinë, njerëzit ndryshojnë shumë në vendin ku e kërkojnë atë. Dikush e kërkon te pasuria, dikush te fama, dikush te suksesi, te një marrëdhënie, te udhëtimet, te kënaqësitë e kësaj bote apo te arritja e vazhdueshme e gjërave të reja.

Megjithatë, shpesh ndodh që njeriu të arrijë atë që ka dëshiruar dhe, pas një kohe të shkurtër, të ndiejë përsëri një boshllëk në zemër. Kjo ndodh sepse kënaqësia nuk është gjithmonë e njëjtë me lumturinë dhe ajo që e argëton njeriun për pak çaste nuk është domosdoshmërisht ajo që i jep qetësi shpirtit.

Islami na mëson se lumturia e vërtetë nuk është domosdoshmërisht një jetë pa probleme. Lumturia është qetësia e zemrës edhe atëherë kur jeta nuk është perfekte. Është aftësia për të vazhduar përpara edhe kur përballemi me sprova, sepse e dimë se nuk jemi vetëm dhe se pas çdo ngjarjeje ekziston një urtësi që ndoshta ne nuk arrijmë ta shohim menjëherë.

Allahu i Madhëruar thotë:

“Vërtet, me përmendjen e Allahut zemrat qetësohen.” (Sure Er-Ra’d, ajeti 28)

Ky ajet na jep një përgjigje të fuqishme për një pyetje që çdo njeri duhet t’ia bëjë vetes: Ku duhet ta kërkoj qetësinë e zemrës? Kurani nuk thotë se zemra qetësohet vetëm duke grumbulluar pasuri, duke arritur famë apo duke fituar gjithçka që dëshiron. Ai na tregon se ekziston një nevojë më e thellë e shpirtit njerëzor: lidhja me Allahun.

Për besimtarin, Allahu nuk është vetëm një koncept që besohet me mendje. Ai është mbështetja te e cila kthehet në çdo gjendje të jetës. Kur është i lumtur, ai thotë “Elhamdulilah”. Kur sprovohet, ai duron. Kur gabon, pendohet. Kur ka frikë, mbështetet te Allahu. Kur nuk e kupton pse diçka po ndodh, ai beson se Allahu e di atë që ai nuk e di.

Kjo e ndryshon tërësisht mënyrën se si njeriu e përjeton jetën. Besimtari mund të ketë probleme, mund të humbasë pasuri, mund të përballet me vështirësi, mund të qajë dhe të kalojë ditë të rënda. Por ai nuk ndihet i braktisur, sepse e di se ka një Zot te i Cili mund të mbështetet.

Prandaj lumturia islame nuk do të thotë: “Unë nuk do të kem më probleme.” Ajo do të thotë: “Edhe kur kam probleme, e di kujt t’i drejtohem.”

Një tjetër burim i madh lumturie për besimtarin është kuptimi i jetës. Njeriu mund të ketë gjithçka materiale dhe përsëri të pyesë veten: “Përse jam këtu? Përse jetoj? Cili është qëllimi i ekzistencës sime?”

Nëse jeta shihet vetëm si një seri kënaqësish, ku njeriu duhet të fitojë, të blejë, të argëtohet dhe të konsumojë gjithnjë e më shumë, herët apo vonë lind një boshllëk që gjërat materiale nuk mund ta mbushin.

Kur’ani i jep njeriut një orientim të qartë:

“Unë nuk i krijova xhinët dhe njerëzit për tjetër, vetëm që të më adhurojnë.”
(Sure Edh-Dharijat, ajeti 56)

Adhurimi nuk duhet kuptuar vetëm si një veprim ritual. Ai përfshin të jetuarit me vetëdijen se jeta ka një qëllim dhe se veprimet tona kanë peshë. Të punosh me ndershmëri, të kujdesesh për familjen, të ndihmosh një njeri në nevojë, të kërkosh dije, të falësh, të largohesh nga padrejtësia dhe të bësh mirë edhe kur askush nuk të sheh, të gjitha marrin një kuptim më të thellë kur njeriu e kupton se jeta është një përgjegjësi para Allahut.

Edhe namazi është një nga burimet më të mëdha të qetësisë së besimtarit. Në një botë ku mendja e njeriut është vazhdimisht e bombarduar nga lajmet, rrjetet sociale, problemet, konkurrenca dhe shqetësimet, namazi e ndërpret këtë ritëm. Pesë herë në ditë besimtari ndalon, largohet për pak nga zhurma e kësaj bote, merr abdes dhe qëndron përpara Krijuesit të tij.

Kur thotë “Allahu Ekber”, ai kujton se Allahu është më i madh se çdo problem që e shqetëson. Frika e tij nuk është më e madhe se Allahu. Humbja e tij nuk është më e madhe se Allahu. Vështirësia e tij nuk është më e madhe se Allahu. Dhe ajo që i mungon nuk është më e madhe se ajo që Allahu mund t’i japë.

Kjo lidhje shpirtërore nuk është vetëm një çështje që mund të diskutohet në aspektin fetar. Edhe kërkimet shkencore mbi mirëqenien njerëzore kanë studiuar marrëdhënien ndërmjet religjiozitetit, kuptimit të jetës dhe lumturisë.

Një rishikim sistematik i vitit 2022, i cili shqyrtoi 49 studime mbi popullsi myslimane, gjeti se religjioziteti ishte, në përgjithësi, i lidhur pozitivisht me lumturinë dhe mirëqenien subjektive. Megjithatë, është e rëndësishme të theksohet se këto studime tregojnë kryesisht një lidhje dhe nuk provojnë se besimi fetar është shkaku i drejtpërdrejtë i lumturisë.

Edhe një meta-analizë që përfshiu 48 studime longitudinale gjeti një efekt pozitiv, megjithëse të vogël, të religjionit dhe shpirtërores mbi disa tregues të shëndetit mendor dhe mirëqenies. Këto kërkime sugjerojnë se besimi mund të lidhet me faktorë të rëndësishëm për mirëqenien, si kuptimi i jetës, shpresa, mbështetja sociale, kënaqësia me jetën dhe mënyrat e përballimit të stresit.

Kjo është veçanërisht interesante kur e shohim në dritën e mësimeve islame. Islami nuk i premton besimtarit një jetë pa sprova. Përkundrazi, ai e përgatit njeriun për sprovat e jetës dhe i mëson se si t’i përballojë ato me durim, besim dhe shpresë.

Besimtari nuk ka nevojë të pretendojë se nuk është i trishtuar. Ai mund të qajë. Mund të lodhet. Mund të ketë frikë. Mund të përjetojë humbje. Por ndryshimi qëndron në faktin se ai nuk e sheh dhimbjen si fundin e gjithçkaje. Ai beson se edhe sprova mund të ketë kuptim, se durimi ka vlerë dhe se mëshira e Allahut është më e madhe se çdo vështirësi.

Allahu i Madhëruar thotë:

“Kushdo që bën vepra të mira, qoftë mashkull ose femër, duke qenë besimtar, Ne do t’i japim atij një jetë të mirë…” (Sure En-Nahl, ajeti 97)

Vini re se Allahu nuk premton domosdoshmërisht një jetë pa probleme. Ai premton “një jetë të mirë”. Një jetë e mirë nuk është domosdoshmërisht një jetë ku nuk derdhen lot. Është një jetë ku edhe lotët kanë kuptim, ku edhe sprovat përballohen me shpresë dhe ku zemra ka një vend ku mund të kthehet.

Besimtari e gjen lumturinë edhe duke bërë mirë për të tjerët. Njeriu nuk është krijuar për të jetuar vetëm për veten. Kur ndihmon një të varfër, kur ushqen një të uritur, kur ngushëllon një njeri të mërzitur, kur fal dikë, kur kujdeset për familjen ose kur bën një të mirë që askush tjetër nuk e di, ai përjeton një lloj kënaqësie që nuk mund të blihet me para.

Edhe kërkimet mbi mirëqenien njerëzore kanë nxjerrë në pah rëndësinë e marrëdhënieve të mira shoqërore. Studimi afatgjatë i Harvardit mbi zhvillimin e të rriturve, i cili ka ndjekur njerëz për dekada, ka theksuar vazhdimisht rëndësinë e marrëdhënieve të mira për lumturinë dhe mirëqenien. Kjo përputhet me rëndësinë që Islami i jep familjes, fqinjësisë, solidaritetit, sadakasë, vizitës së të afërmve dhe kujdesit ndaj njerëzve të tjerë.

Por duhet të kuptojmë edhe një dallim shumë të rëndësishëm se kënaqësia nuk është e njëjtë me lumturinë.

Mund të hash një ushqim të shijshëm dhe të ndihesh mirë për disa minuta. Mund të blesh një telefon të ri dhe të gëzohesh. Mund të marrësh një makinë të re, të fitosh para, të udhëtosh në një vend të bukur ose të arrish një sukses të madh. Të gjitha këto mund të jenë burime të ligjshme gëzimi, por asnjëra prej tyre nuk garanton qetësinë e zemrës.

Njeriu mund të ketë shumë dhe përsëri të ndihet bosh.

Prandaj lumturia e besimtarit nuk ndërtohet mbi atë që ka në dorë, por mbi atë që ka në zemër.

Nëse ka pak, ai thotë: Elhamdulilah.

Nëse sprovohet, ai thotë: Sabër.

Nëse gabon, ai thotë: Astaghfirullah.

Nëse nuk e di se çfarë do të sjellë e ardhmja, ai mbështetet te tawakkuli.

Dhe kur përballet me diçka të madhe, ai thotë: Allahu Ekber.

Kështu, besimi nuk e bën njeriun imun ndaj dhimbjes, por i jep atij një mënyrë tjetër për ta përballuar dhimbjen. Ai nuk e ndryshon gjithmonë situatën jashtë nesh, por mund të ndryshojë mënyrën se si e përjetojmë atë situatë brenda nesh.

Në fund, ku e gjen lumturinë besimtari musliman?

E gjen në namaz, në dhikër, në falënderim, në familje, në të bërit mirë, në pendim, në durim, në shpresë, në kënaqësinë me atë që Allahu ka caktuar dhe mbi të gjitha, në lidhjen e tij me Allahun.

Bota mund të të japë një moment kënaqësie. Pasuria mund të të japë rehati. Suksesi mund të të japë krenari. Por zemra ka nevojë për diçka më të thellë: të dijë përse jeton, për kë jeton dhe kujt i përket.

Dhe pikërisht këtu qëndron një nga sekretet më të mëdha të lumturisë së besimtarit:

“Vërtet, me përmendjen e Allahut zemrat qetësohen.” (Sure Er-Ra’d, ajeti 28)

Sepse kur zemra gjen Allahun, ajo nuk ka gjetur thjesht një burim lumturie.

Ka gjetur strehën e saj.