Në jetën e njeriut ka momente kur duhet të zgjedhë. Momente kur nuk mund të qëndrojë përgjithmonë në mes, duke kërkuar një rrugë që ta kënaqë edhe të vërtetën, edhe të pavërtetën. Sepse e vërteta dhe e pavërteta nuk janë dy rrugë që mund të bashkohen në një pikë; ato janë dy drejtime të kundërta. Dhe sa herë që njeriu përpiqet të krijojë një “zonë të ndërmjetme”, shpeshherë ajo nuk është gjë tjetër veçse një mënyrë për të shtyrë vendimin që zemra dhe ndërgjegjja e dinë tashmë.
E vërteta kërkon guxim. Ajo kërkon që njeriu të qëndrojë i palëkundur edhe atëherë kur rruga e saj është e vështirë, kur shumica zgjedh heshtjen dhe kur e pavërteta duket më e lehtë e më e leverdishme. Ndërsa e pavërteta shpesh zbukurohet, arsyetohet dhe paraqitet si diçka e padëmshme. Por e vërteta nuk ndryshon vetëm sepse ne përpiqemi ta zbusim atë, dhe e pavërteta nuk bëhet e vërtetë vetëm sepse shumë njerëz e përsërisin.
Prandaj, besimtari duhet të pyesë veten: Ku qëndroj unë? Çfarë mbroj me fjalët e mia, me heshtjen time dhe me veprimet e mia? Sepse ndonjëherë nuk është vetëm ajo që themi ajo që tregon anën tonë, por edhe ajo që pranojmë të heshtim përballë së pavërtetës.
——————– – ———————–
Kur’ani na mëson të mos e përziejmë të vërtetën me të pavërtetën: “Dhe mos e përzieni të vërtetën me të pavërtetën dhe mos e fshihni të vërtetën, ndërkohë që ju e dini.” (Sure El-Bekare, ajeti 42)
Kjo është arsyeja pse nuk ka zonë të ndërmjetme mes së vërtetës dhe së pavërtetës. Mund të ketë dobësi njerëzore, mund të ketë gabime dhe momente hezitimi, por kur e vërteta bëhet e qartë, zemra e besimtarit duhet të ketë guximin ta njohë, ta pranojë dhe të qëndrojë në anën e saj.
Ndonjëherë njeriu përpiqet të krijojë për veten një hapësirë gri mes së vërtetës dhe së pavërtetës. Ai nuk dëshiron të rreshtohet me të pavërtetën, por në të njëjtën kohë nuk dëshiron të mbajë koston e qëndrimit në krah të së vërtetës. Prandaj këtë e quan neutralitet, urtësi apo shmangie të përplasjes.
Por Kur’ani i vendos njeriut një pyetje më të thellë:
A ekziston vërtet një qëndrim i tretë mes së vërtetës dhe devijimit?
Allahu i Madhëruar thotë:
﴿فَمَاذَا بَعْدَ الْحَقِّ إِلَّا الضَّلَالُ فَأَنَّىٰ تُصْرَفُونَ﴾
“E çfarë ka pas së vërtetës, përveç devijimit? Atëherë, përse largoheni?” (Junus, 10:32)
Ajeti nuk e paraqet të vërtetën thjesht si një mendim përballë një mendimi tjetër, por si një standard dhe kriter. Kur e vërteta i bëhet e qartë njeriut dhe ai pastaj largohet prej saj, atëherë distanca që ai mendon se është një zonë neutraliteti mund të bëhet vetë një largim nga e vërteta.
E vërteta është e qëndrueshme, ndërsa e pavërteta mbart brenda vetes shkaqet e zhdukjes
Allahu i Madhëruar thotë:
﴿وَقُلْ جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا﴾
“Dhe thuaj: ‘Erdhi e vërteta dhe u zhduk e pavërteta. Vërtet, e pavërteta është e destinuar të zhduket.’” (El-Isra, 17:81)
E vërteta nuk e merr fuqinë e saj nga numri i pasuesve të saj, as e pavërteta nuk shndërrohet në të vërtetë vetëm sepse njerëzit janë mësuar me të, e kanë trashëguar apo e kanë mbrojtur.
E vërteta nuk matet me numrin e njerëzve që besojnë në të, por me përputhjen e saj me të vërtetën.
Prandaj Kur’ani paralajmëron për një nga format më të rrezikshme të së pavërtetës: veshjen e saj me petkun e së vërtetës.
﴿وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوا الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ﴾
“Mos e përzieni të vërtetën me të pavërtetën dhe mos e fshihni të vërtetën, ndërkohë që e dini.” (El-Bekare, 2:42)
Rreziku nuk qëndron gjithmonë në mohimin e së vërtetës në mënyrë të drejtpërdrejtë. Ndonjëherë ai qëndron në përzierjen e saj me diçka të pavërtetë, derisa kufijtë mes tyre të humbasin.
Besimi nuk është një qëndrim pasiv
Në Kur’an, e vërteta nuk është thjesht një njohuri intelektuale që e ruajmë brenda vetes. Ajo duhet të reflektohet në qëndrimin dhe veprimin e njeriut:
﴿بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَى الْبَاطِلِ فَيَدْمَغُهُ فَإِذَا هُوَ زَاهِقٌ﴾
“Përkundrazi, Ne e godasim të pavërtetën me të vërtetën, e cila e shkatërron atë dhe ja, ajo zhduket.” (El-Enbija, 21:18)
Akoma më qartë, Kur’ani bashkon dy veprime të pandashme:
﴿فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَىٰ﴾
“Kushdo që mohon tagutin dhe beson në Allahun, është kapur fort pas lidhjes më të sigurt.” (El-Bekare, 2:256)
Kur’ani nuk thotë vetëm: “beson në Allahun”.
Këtu ekziston një lëvizje e dyfishtë në ndërtimin e vetëdijes: refuzimi i tagutit dhe besimi në Allahun; çlirimi nga e pavërteta dhe kapja fort pas së vërtetës.
Prandaj nuk ka kuptim të deklaroj se besoj në drejtësi, ndërkohë që justifikoj padrejtësinë. Nuk ka kuptim të flas për të vërtetën dhe pastaj të hesht për falsifikimin e saj kur ajo prek interesat e të fuqishmëve. Nuk ka kuptim të refuzoj tiraninë në teori dhe pastaj të pajtohem me të kur çmimi i refuzimit të saj bëhet i lartë.
Devijimi nuk është gjithmonë një veprim… ndonjëherë është edhe mosveprim
Këtu arrijmë te çështja më e vështirë.
Zakonisht mendojmë se devijimi do të thotë që njeriu të bëjë vetë të pavërtetën. Por përgjegjësia morale është më e gjerë se kaq.
Njeriu mund ta shohë të vërtetën dhe pastaj të tërhiqet prej saj për shkak të frikës, interesit ose dëshirës për të qëndruar brenda zonës së rehatisë.
Ai mund ta dijë se një ide e trashëguar nuk qëndron përballë arsyes dhe argumentit, por megjithatë refuzon ta rishikojë atë vetëm sepse shoqëria ose grupi i tij e ka trashëguar.
Kur’ani e përshkruan këtë gjendje:
﴿إِنَّا وَجَدْنَا آبَاءَنَا عَلَىٰ أُمَّةٍ وَإِنَّا عَلَىٰ آثَارِهِمْ مُقْتَدُونَ﴾
“Ne i gjetëm të parët tanë në një rrugë dhe ne po ndjekim gjurmët e tyre.” (Ez-Zuhruf, 43:23)
Problemi nuk qëndron te respektimi i të parëve, por te shndërrimi i të parëve në zëvendësim të të menduarit.
E vërteta nuk bëhet e pavërtetë vetëm sepse bie ndesh me atë që kemi trashëguar; dhe e pavërteta nuk bëhet e vërtetë vetëm sepse është një mijë vjeçare.
Zona më e rrezikshme gri është zona e interesit personal
Njeriu mund të shohë një padrejtësi të qartë, por të heshtë sepse padrejtësia bëhet nga një i afërm, nga një person me pushtet ose sepse ai ka një interes prej tij.
Këtu fillon sprova e vërtetë.
E vërteta në të cilën besojmë kur ajo nuk na kushton asgjë është e lehtë. Por ajo e vërtetë që kërcënon një interes, një pozitë, një marrëdhënie apo një përfitim, është ajo që zbulon të vërtetën e qëndrimit tonë.
Prandaj, mohimi i tagutit nuk është thjesht një shprehje doktrinore. Ai mund të kuptohet edhe si çlirim i vetëdijes: të mos i japim të pavërtetës legjitimitet vetëm sepse është e fuqishme dhe të mos e justifikojmë padrejtësinë vetëm sepse autori i saj i shërben interesave tona.
Të dashur vëllezër dhe motra!
Beteja mes së vërtetës dhe së pavërtetës fillon brenda vetëdijes së njeriut, përpara se të shfaqet në shoqëri.
E pavërteta mund të jetë një gënjeshtër që e themi, por mund të jetë edhe një e vërtetë që e dimë dhe e fshehim.
Mund të jetë një padrejtësi që e bëjmë, por edhe një padrejtësi që e shohim dhe e justifikojmë për hir të interesit.
Mund të jetë një ide e gabuar që e kemi krijuar vetë, por mund të jetë edhe një trashëgimi që e dimë se nuk qëndron përballë arsyes, por kemi frikë të dalim kundër saj.
Prandaj, zona gri që krijojmë për veten nuk është gjithmonë neutralitet.
Kur e vërteta bëhet e qartë, atëherë qëndrimi ynë ndaj saj bëhet një përgjegjësi.
﴿فَمَاذَا بَعْدَ الْحَقِّ إِلَّا الضَّلَالُ﴾
“E çfarë ka pas së vërtetës, përveç devijimit?”
E vërteta nuk kërkon prej nesh vetëm që ta njohim, por edhe që të kemi guximin të rreshtohemi me të kur e njohim, edhe atëherë kur qëndrimi në krah të saj na kushton.
Dhe pyetja më e vështirë nuk është:
“A e njoh të vërtetën?”
Por: “Çfarë bëj kur e njoh të vërtetën dhe rreshtimi me të bëhet i kushtueshëm?”

