Si mund të zgjidhen krizat martesore sipas Kur’anit të Shenjtë

            Kjo temë është një çështje që prek jetën e shumë njerëzve, familjeve dhe shoqërisë në tërësi.

            Të dashur vëllezër dhe motra!

            Martesa është një nga lidhjet më të rëndësishme në jetën e njeriut. Ajo nuk është vetëm bashkëjetesë mes dy personave, por është përgjegjësi morale, amanet dhe rrugë përmes së cilës njeriu mund të arrijë qetësinë shpirtërore dhe kënaqësinë e Allahut. Dihet se asnjë martesë nuk është e lirë nga vështirësitë. Mund të ketë mosmarrëveshje, probleme ekonomike, keqkuptime, ndërhyrje nga të afërmit, mungesë komunikimi, xhelozi, ftohje emocionale dhe humbje të besimit.

            Pyetja nuk është vetëm: Pse lindin krizat martesore? Pyetja më e rëndësishme është: Si duhet të sillemi kur kriza hyn në familjen tonë? A na udhëzon Kur’ani t’i zgjidhim problemet me urtësi? A na mëson Islami të ruajmë dinjitetin e bashkëshortit apo të bashkëshortes edhe kur jemi të zemëruar? Si mund të bëhen mësimet e Profetit Muhamed dhe të Ehli Bejtit një udhërrëfyes për të ndërtuar familje më të shëndosha?

Le t’i shqyrtojmë këto çështje përmes disa ajeteve kur’anore dhe haditheve.

1- Kur’ani thotë se martesa është qetësi, dashuri dhe mëshirë

Në ajeti 21 të sures “Err-Rrum”, Allahu i Madhëruar thotë:

﴿ وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ﴾

“Dhe një prej shenjave të Tij është që Ai krijoi për ju bashkëshorte nga vetë ju, që të gjeni qetësi tek ato, dhe ndërmjet jush vendosi dashuri dhe mëshirë. Me të vërtetë, në këtë ka shenja për njerëzit që mendojnë.”

            Ky ajet na tregon se martesa, në këndvështrimin kur’anor, mbështetet në tri shtylla të rëndësishme:

Qetësia (es-sekinetu): Bashkëshortët duhet të gjejnë te njëri-tjetri siguri, rehati dhe mbështetje.

Dashuria (el-meueddetu): Bashkëshortët duhet të ruajnë afërsinë, kujdesin dhe lidhjen emocionale.

Mëshira (er-rahmetu): Bashkëshortët duhet të tregojnë mirëkuptim, durim dhe dhembshuri, sidomos kur njëri prej tyre kalon vështirësi.

            Por çfarë ndodh kur këto tri vlera dobësohen? Kur bashkëshortët nuk dëgjohen, kur çdo bisedë përfundon në debat, kur fjalët e mira zëvendësohen nga fyerjet dhe kur shtëpia bëhet vend frike në vend që të jetë vend qetësie, atëherë marrëdhënia ka nevojë për përkujdesje dhe riparim.

            Duhet të kuptojmë se dashuria nuk është vetëm një ndjenjë që shfaqet në fillim të martesës. Ajo është edhe një përgjegjësi që ushqehet çdo ditë me fjalë të mira, vëmendje, respekt dhe vepra konkrete. Ndonjëherë një bashkëshort nuk ka nevojë për dhurata të shtrenjta, por për disa minuta dëgjim të sinqertë. Një bashkëshorte mund të mos kërkojë zgjidhje për çdo problem, por dëshiron që bashkëshorti ta kuptojë dhe të mos e nënvlerësojë dhimbjen e saj. Nëse duam ta ruajmë martesën, duhet të pyesim veten: A po i sjell unë qetësi bashkëshortit tim, apo po ia shtoj shqetësimet? A po ndërtoj ura mirëkuptimi, apo mure krenarie?

2- Kur’ani thotë se krizat nuk zgjidhen me fyerje, por me sjellje të mirë

Në ajetin 19 të surs “En-Nisa” Allahu i Madhëruar thotë:

﴿وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ﴾

“Dhe jetoni me to (bashkëshortet) në mënyrë të mirë.”

            Ky urdhër u drejtohet burrave në lidhje me bashkëshortet e tyre. Por parimi i mirësjelljes, respektit dhe dinjitetit është themelor për të dy bashkëshortët. Të jetosh me dikë në mënyrë të mirë nuk do të thotë vetëm t’i sigurosh ushqim, veshje dhe strehim. Do të thotë, gjithashtu, të ruash gjuhën, të mos e poshtërosh, të mos e krahasosh me të tjerët dhe të mos i përdorësh dobësitë e tij apo të saj si armë gjatë grindjeve.

            Shpesh, në një krizë martesore, bashkëshortët nuk diskutojnë më për problemin që i shqetëson, por fillojnë të sulmojnë personalitetin e njëri-tjetrit. Në vend që të thonë: “Kjo sjellje më lëndoi”, thonë: “Ti nuk vlen për asgjë!” Në vend që të thonë: “Kam nevojë të më dëgjosh”, thonë: “Ti nuk më ke kuptuar kurrë!” Kështu, një problem që mund të zgjidhej me një bisedë të qetë, shndërrohet në një plagë që mbetet gjatë në zemër.

            Profeti Muhamed (Paqja e bekimet e Allahut qofshin mbi të dhe mbi familjen e tij!) ka thënë: “Më i miri prej jush është ai që është më i miri ndaj familjes së vet, dhe unë jam më i miri ndaj familjes sime.”  Ky hadith na mëson se karakteri i vërtetë i njeriut nuk matet vetëm nga sjellja e tij në xhami, në shoqëri apo para njerëzve. Ai duket veçanërisht në mënyrën se si sillet me njerëzit që jetojnë me të dhe që i njohin më mirë dobësitë e tij.

            Është e lehtë të tregohesh i sjellshëm me të huajt, por më e vështirë është ta ruash mirësjelljen kur je i lodhur, i zemëruar ose kur mendon se ke të drejtë. Prandaj, gjatë një krize martesore, secili duhet të pyesë veten: A po përpiqem ta zgjidh problemin, apo po përpiqem ta mund bashkëshortin tim? Sepse në martesë, kur njëri e poshtëron tjetrin, edhe nëse fiton debatin, mund të humbasë besimin dhe afërsinë e tij.

3- Kur’ani thotë se dëgjimi dhe komunikimi janë çelësa të zgjidhjes

            Një nga shkaqet e krizave martesore është mungesa e komunikimit të shëndoshë. Ndonjëherë, bashkëshortët jetojnë nën të njëjtën çati, por larg njëri-tjetrit në zemër. Flasin për shpenzimet, fëmijët dhe punët e shtëpisë, por nuk flasin për shqetësimet, frikërat dhe nevojat e tyre emocionale.

Kur njëri përpiqet të flasë dhe tjetri e ndërpret, e përqesh ose e shpërfill, gradualisht krijohet distancë. Kur’ani na mëson të përdorim fjalën e mirë. Në ajetin 53 të sures “El-Isra” Allahu i Madhëruar  thotë:

﴿ وَقُل لِّعِبَادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ۚ إِنَّ الشَّيْطَانَ يَنزَغُ بَيْنَهُمْ ۚ ….﴾

“Dhe thuaju robërve të Mi të thonë atë që është më e mira. Me të vërtetë, djalli mbjell përçarje ndërmjet tyre…” 

            Ky ajet fisnik nuk thotë vetëm të flasim, por të themi atë që është më e mira. Kjo do të thotë se jo çdo fjalë e vërtetë duhet thënë në çdo mënyrë dhe në çdo moment. Edhe kur kemi të drejtë, duhet të mendojmë se si ta shprehim atë pa lënduar dhe pa poshtëruar.

            Nëse bashkëshorti është i zemëruar, mund të jetë më mirë të presim derisa të qetësohemi. Nëse bashkëshortja po shpreh dhimbjen e saj, mund të jetë më e dobishme ta dëgjojmë me vëmendje sesa të nxitojmë të mbrohemi.

Këtu janë tri rregulla të thjeshta për komunikimin në familje:

Dëgjo për të kuptuar, jo vetëm për t’u përgjigjur.

Fol për problemin, jo për të metat dhe dinjitetin e personit.

Mos e përdor heshtjen si ndëshkim dhe mos e përdor zemërimin si mjet për të kontrolluar tjetrin.

            Familja nuk është vendi ku njëri duhet të fitojë dhe tjetri të humbasë. Ajo duhet të jetë vendi ku të dy kërkojnë të vërtetën, drejtësinë dhe zgjidhjen.

4- Kur kriza thellohet, Kur’ani na udhëzon drejt pajtimit

            Ndonjëherë, problemet nuk zgjidhen vetëm me një bisedë. Mund të ketë konflikte të përsëritura, mosmarrëveshje të rënda ose humbje të besimit. Në këto raste, Kur’ani na jep një udhëzim konkret.

Në ajetin 35 të sures “En-Nisa” Allahu i Madhëruar thotë:

﴿ وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَمًا مِّنْ أَهْلِهِ وَحَكَمًا مِّنْ أَهْلِهَا إِن يُرِيدَا إِصْلَاحًا يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُمَا ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا خَبِيرًا﴾

“Nëse keni frikë se do të ketë përçarje ndërmjet tyre, atëherë dërgoni një ndërmjetës nga familja e tij dhe një ndërmjetës nga familja e saj. Nëse ata të dy dëshirojnë pajtim, Allahu do të sjellë mirëkuptim ndërmjet tyre. Vërtet, Allahu është i Gjithëdijshëm dhe i Mirinformuar.”

            Ky ajet është shumë i rëndësishëm, sepse tregon se Islami nuk i lë bashkëshortët të përballen të vetëm me çdo krizë. Kur problemi bëhet serioz, mund të nevojitet ndihma e njerëzve të urtë dhe të paanshëm, të cilët nuk mbajnë anën e njërit vetëm sepse janë të afërm të tij.

            Por duhet të bëhet kujdes që ndërmjetësi nuk duhet ta përhapë konfliktin, të turpërojë bashkëshortët apo të ushtrojë presion që njëri të durojë padrejtësinë. Detyra e tij është të ndihmojë në sqarimin e problemit, në rikthimin e komunikimit dhe në gjetjen e një zgjidhjeje të drejtë.

            Në kohën tonë, kjo mund të nënkuptojë edhe këshillimin me një profesionist të kualifikuar për marrëdhëniet familjare, krahas udhëzimit fetar kur kjo është e dobishme.

            Mesazhi i ajetit është i qartë: Mos e lini krenarinë ta pengojë zgjidhjen e problemit. Të kërkosh ndihmë nuk është dobësi. Përkundrazi, mund të jetë shenjë pjekurie dhe përgjegjësie.

            Megjithatë, pajtimi nuk duhet të kërkohet me çdo kusht. Në rastet e dhunës, kërcënimeve apo abuzimit, siguria e personit të dëmtuar dhe e fëmijëve duhet të ketë përparësi. Kërkimi i ndihmës dhe mbrojtjes është i domosdoshëm. Durim nuk do të thotë të pranosh dhunën.

5- Krenaria, zemërimi dhe fjalët e rënda e thellojnë krizën

            Shumë martesa nuk dëmtohen vetëm nga problemet e mëdha, por edhe nga sjelljet e vogla që përsëriten çdo ditë: ironia, përçmimi, fyerjet, kujtimi i gabimeve të së kaluarës dhe refuzimi për të kërkuar falje.

            Ndonjëherë, njëri bashkëshort mund ta kuptojë se ka gabuar, por krenaria e pengon të thotë: “Më fal, të lëndova.” Por a është kërkimi i faljes dobësi? Jo. Të pranosh gabimin është shenjë e forcës morale. Në ajetin 134 të sures “Ali Imran” Allahu i Madhëruar i përshkruan besimtarët e devotshëm me këto fjalë:

﴿ … وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ ۗ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ﴾

“…ata që e frenojnë zemërimin dhe ua falin njerëzve; Allahu i do bamirësit.”

            Ky ajet na mëson dy virtyte të domosdoshme për jetën martesore: frenimin e zemërimit dhe faljen.

            Frenimi i zemërimit nuk do të thotë se nuk duhet ta shprehim pakënaqësinë. Do të thotë të mos lejojmë që zemërimi të na shtyjë të themi ose të bëjmë gjëra që shkatërrojnë marrëdhënien.

            Falja, nga ana tjetër, nuk do të thotë ta quajmë të drejtë atë që ishte e gabuar. Por, do të thotë të mos lejojmë që urrejtja të sundojë zemrën tonë, ndërkohë që kërkojmë korrigjimin e gabimit dhe vendosjen e kufijve të shëndoshë.

            Prijësi i besimtarëve, Imam Aliu (Paqja qoftë mbi të!), në këshillën e tij drejtuar të birit, imam Hasanit (Paqja qoftë mbi të!), thekson rëndësinë e sjelljes së mirë në familje dhe thotë: “Mos lejo që familja jote të jetë më e mjeruara për shkakun tënd.” (“Nehxhul-Belaga”, letra 31, këshilla e Imam Aliut (a.s.) drejtuar Imam Hasanit (a.s.). 

            Ky udhëzim ka një domethënie të thellë. Njeriu mund të jetë i respektuar jashtë shtëpisë, por nëse familjarët e tij jetojnë në frikë, trishtim dhe pasiguri për shkak të sjelljes së tij, atëherë ai duhet të rishikojë karakterin e vet.

            Prandaj, kur lind një konflikt, le ta pyesim veten: A do të pendohem nesër për fjalët që po them sot?A po e përdor zemërimin për të zgjidhur problemin apo për të lënduar tjetrin? A mund të kërkoj falje për pjesën time të gabimit, pa e mohuar atë që më ka lënduar?

Ndonjëherë, një fjali e thjeshtë si “Nuk duhej të të flisja ashtu dhe dua ta zgjidhim këtë problem” mund të hapë rrugën drejt pajtimit.

6- Kur’ani thotë se bashkëshortët janë mbështetje për njëri-tjetrin

            Kur’ani përdor një shprehje shumë domethënëse për marrëdhënien ndërmjet burrit dhe gruas. Në ajetin 187 të sures “E-Bekare” Kur’ani thotë:

﴿ هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَأَنْتُمْ: لِبَاسٌ لَهُنَّ ﴾

“Ato janë petk për ju dhe ju jeni petk për to.”

            Çfarë na mëson kjo shëmbëlltyrë? Petku e mbulon njeriun, e mbron dhe i qëndron pranë. Në këtë kuptim, bashkëshortët duhet të jenë mbrojtje, strehë dhe mbështetje për njëri-tjetrin. Bashkëshorti nuk duhet t’i zbulojë të metat e bashkëshortes për ta poshtëruar para të tjerëve. Po ashtu, bashkëshortja nuk duhet t’i përdorë dobësitë e bashkëshortit për ta lënduar. Të dy duhet ta ruajnë dinjitetin e njëri-tjetrit.

            Kjo nuk nënkupton fshehjen e dhunës apo të padrejtësisë nga njerëzit që mund të ndihmojnë. Përkundrazi, kërkimi i ndihmës në raste të tilla është i nevojshëm. Por problemet e zakonshme martesore nuk duhet të shndërrohen në material për thashetheme, përgojim dhe poshtërim publik.

Martesa nuk është vetëm një listë kërkesash që kemi ndaj tjetrit. Ajo është edhe një listë përgjegjësish që duhet t’i përmbushim vetë. Nuk duhet të pyesim vetëm: “Çfarë po bën bashkëshorti për mua?” Duhet të pyesim edhe: “Çfarë po bëj unë për të ndërtuar një familje të shëndoshë?” Një martesë e ire nuk është ajo ku vetëm njëri sakrifikon, ndërsa tjetri kërkon. Ajo është një marrëdhënie ku të dy përpiqen, të dy dëgjojnë dhe të dy marrin përgjegjësi.

7- Fëmijët nuk duhet të bëhen viktima të krizave martesore

            Kur në një familje ka konflikte të vazhdueshme, fëmijët shpesh preken edhe kur prindërit mendojnë se ata nuk kuptojnë asgjë. Ata mund të mos i kuptojnë të gjitha arsyet e mosmarrëveshjes, por e ndiejnë tensionin, heshtjen armiqësore, frikën dhe mungesën e dashurisë.

Prindërit duhet të kujtojnë se fëmijët mësojnë jo vetëm nga këshillat e tyre, por edhe nga mënyra se si ata sillen me njëri-tjetrin.

Nëse fëmija sheh se prindërit zgjidhin problemet me dialog, ai mëson respektin. Nëse sheh fyerje dhe poshtërim, mund të fillojë t’i konsiderojë këto sjellje si normale.

Prandaj, edhe gjatë krizës, prindërit duhet të shmangin përdorimin e fëmijëve si ndërmjetës, si mjete presioni apo si armë kundër njëri-tjetrit.

Nuk duhet t’u kërkohet fëmijëve të zgjedhin anën e babait ose të nënës, sepse dashuria e tyre për njërin prind nuk duhet të shndërrohet në armiqësi ndaj tjetrit.

Në ajetin 6 të sures “Et- Tahrijm” Allahu i Madhëruar thotë:

﴿ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا

“O ju që keni besuar! Ruajeni veten dhe familjet tuaja nga një zjarr…”

            Ky ajet na kujton përgjegjësinë shpirtërore dhe morale ndaj familjes. Edukimi nuk përbëhet vetëm nga sigurimi i nevojave materiale, por edhe nga krijimi i një mjedisi ku respektohen drejtësia, mëshira, ndershmëria dhe besimi te Allahu.

            Edhe kur martesa kalon një krizë të rëndë, fëmijët kanë nevojë për siguri, kujdes dhe dashuri nga të dy prindërit. Nëse ndarja bëhet e pashmangshme, ajo duhet të trajtohet me përgjegjësi dhe pa i kthyer fëmijët në viktima të konfliktit.

8- Si mund t’i kapërcejmë krizat martesore në praktikë?

Të dashur vëllezër dhe motra!

Pas këtyre ajeteve dhe udhëzimeve, le të përpiqemi t’i përmbledhim disa hapa praktikë që mund të na ndihmojnë në jetën tonë familjare.

Së pari: Të rikthejmë dialogun. Le të caktojmë kohë për të biseduar pa telefona, pa ndërprerje dhe pa akuza. Secili duhet të ketë mundësinë të shprehet dhe të dëgjohet.

Së dyti: Të mos i grumbullojmë problemet. Një shqetësim i vogël, nëse lihet pas dore, mund të bëhet një problem i madh. Është më mirë ta diskutojmë me qetësi sesa ta ruajmë në zemër derisa të shpërthejë.

Së treti: Të pranojmë gabimet tona. Nuk është e nevojshme që gjithmonë njëri të jetë plotësisht fajtor dhe tjetri plotësisht i pafajshëm. Secili duhet të shqyrtojë sjelljen e vet dhe të përpiqet të përmirësohet.

Së katërti: Të mos e krahasojmë martesën tonë me martesat e të tjerëve. Ajo që shohim në publik ose në rrjetet sociale nuk e tregon domosdoshmërisht realitetin e jetës së të tjerëve. Çdo familje ka sprovat dhe përgjegjësitë e veta.

Së pesti: Të kërkojmë ndihmë kur kemi nevojë. Nëse konflikti përsëritet dhe nuk arrijmë ta zgjidhim vetë, mund të kërkojmë këshillim nga një person i urtë, një dijetar i besueshëm ose një profesionist i kualifikuar.

Së gjashti: Të mos e harrojmë lidhjen me Allahun. Lutja, namazi, leximi i Kur’anit dhe kërkimi i ndihmës së Allahut mund t’i ndihmojnë bashkëshortët të fitojnë durim, qetësi dhe vetëpërmbajtje. Por besimi duhet të shoqërohet edhe me veprime konkrete për zgjidhjen e problemeve. Dhe mbi të gjitha, duhet ta kuptojmë se ruajtja e martesës nuk është vetëm përgjegjësi e njërit bashkëshort. Ajo kërkon përpjekjen e të dyve. Askush nuk mund ta ndërtojë i vetëm një marrëdhënie të shëndoshë. Le ta shndërrojmë familjen në vend të mëshirës

Të dashur vëllezër dhe motra!

            Krizat martesore janë pjesë e vështirësive që mund të shfaqen në jetën njerëzore, por mënyra se si i përballojmë ato ka rëndësi të madhe.

            Kur’ani na mëson se martesa duhet të ndërtohet mbi qetësinë, dashurinë dhe mëshirën. Profeti Muhamed (Paqja e bekimet e Allahut qofshin mbi të dhe mbi familjen e tij!) na mëson se mirësia ndaj familjes është shenjë e karakterit të mirë. Ndërsa mësimet e Ehli Bejtit na ftojnë të jetojmë me përgjegjësi, drejtësi dhe moral.

            Prandaj, kur të lindë një mosmarrëveshje, para se të ngremë zërin, le të ndalemi për një çast dhe ta pyesim veten: A po flas me drejtësi? A po e ruaj dinjitetin e bashkëshortit ose të bashkëshortes? A po kërkoj zgjidhje, apo po kërkoj hakmarrje? A po bëj gjithçka që mundem për ta përmirësuar marrëdhënien tonë?

            Ndonjëherë, shpëtimi i një martese fillon me një ndryshim të vogël, me një fjalë të mirë, me një kërkim faljeje, me një bisedë të sinqertë ose një vendim për të mos e përsëritur një sjellje që e ka lënduar tjetrin.

            Le të mos harrojmë se familja është vendi ku fëmijët mësojnë dashurinë, ku bashkëshortët gjejnë mbështetje dhe ku njeriu mund të zhvillojë virtytet e tij morale.

            Lusim Allahun e Madhëruar që në familjet tona të vendosë dashuri, mëshirë, mirëkuptim dhe respekt! Të na japë urtësi për t’i zgjidhur mosmarrëveshjet, durim për t’i përballuar sprovat dhe guxim për të korrigjuar gabimet tona! O Allah, ruaji familjet tona nga përçarja, padrejtësia dhe urrejtja! Bëji shtëpitë tona vende paqeje, besimi dhe mëshire!

Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi Profetin Muhamed dhe familjen e tij të pastër!

Paqja bekimet mirësitë dhe mëshira e Allahut qofshin mbi ju!