Kur’ani Famëlartë është fjala e Allahut dhe udhërrëfyesi që i ndriçon njeriut rrugën drejt së vërtetës, drejtësisë dhe përsosjes shpirtërore. Megjithatë, për ta kuptuar mesazhin e tij në mënyrë sa më të drejtë, nuk mjafton vetëm të lexojmë ajetet, por duhet të ndalemi, të meditojmë mbi kuptimet e tyre dhe të përpiqemi të zbulojmë lidhjen që ekziston mes pjesëve të ndryshme të Librit të Shenjtë. Kur’ani nuk është një përmbledhje e shkëputur fjalësh dhe udhëzimesh, por një tërësi e harmonishme, ku ajetet plotësojnë, sqarojnë dhe ndriçojnë njëri-tjetrin.
Pikërisht për këtë arsye, një nga mënyrat më të rëndësishme për ta kuptuar Kur’anin është ta shpjegojmë Kur’anin përmes vetë Kur’anit. Kur një ajet trajton një çështje në mënyrë të përgjithshme, një ajet tjetër mund të na ndihmojë ta kuptojmë më qartë atë; kur një temë përmendet në disa sure, shqyrtimi i të gjitha këtyre ajeteve na jep një pamje më të plotë të mesazhit hyjnor. Kjo qasje na ndihmon të shmangim keqinterpretimet, të kuptojmë më thellë urtësinë e Allahut dhe të zbulojmë se si Kur’ani udhëzon njeriun në çdo aspekt të jetës. Prandaj, pyetja që shtrohet është: si mund ta përdorim vetë Kur’anin si çelës për të zbuluar kuptimet e tij dhe për ta njohur më mirë mesazhin që Allahu i ka përcjellë njerëzimit?
—————————- – —————————-
Kur’ani është libri më i madh që Allahu i ka dhuruar njerëzimit. Por pyetja është: Si duhet ta lexojmë Kur’anin që ta kuptojmë? A mjafton vetëm të lexojmë shumë faqe? A mjafton të dimë përkthimin e fjalëve? A mjafton të marrim një ajet të vetëm dhe të nxjerrim prej tij një përfundim?
Jo gjithmonë. Kur’ani është një libër ku ajetet e tij ndriçojnë dhe shpjegojnë njëra-tjetrën.
1- KUR’ANI ËSHTË LIBËR I QARTË
Në ajetin e oarë të sures “Jusuf” Allahu i Madhëruar thotë:
﴿الر ۚ تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْمُبِينِ﴾
“Elif, Lam, Ra. Këto janë ajeter e Librit të qartë.”
Ndërsa në ajetin 29 të sures “Sad” Allahu i Madhëruar thotë:
﴿كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِّيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ﴾
“Ky është një Libër i bekuar, që ta kemi zbritur ty, në mënyrë që njerëzit të meditojnë mbi vargjet e tij dhe që njerëzit e mençur të marrin mësim.”
Në këtë ajet gjendet fjala لِيَدَّبَّرُوا — “që të meditojnë”. Pra, qëllimi i leximit të Kur’anit nuk është vetëm ta kalojmë gjuhën mbi fjalët, por ta lejojmë Kur’anin të hyjë në mendjen dhe në zemrën tonë.
2- ÇFARË DO TË THOTË “KUR’ANI E SHPJEGON KUR’ANIN”?
Kur lexojmë një ajet, nuk duhet ta shkëputim menjëherë nga pjesa tjetër e Kur’anit.
Nëse një ajet na duket i vështirë, kërkojmë:
Çfarë thotë Kur’ani tjetërkund për të njëjtën temë?
Nëse një ajet flet për mëshirën e Allahut, kërkojmë ajetet që flasin për mëshirën. Nëse flet për frikën, shohim çfarë thotë Kur’ani për frikën. Nëse flet për shpëtimin, shohim si e përshkruan Kur’ani shpëtimin. Nëse flet për drejtësinë, kërkojmë të gjitha ajetet që vendosin parimet e drejtësisë.
Kështu, një pjesë e Kur’anit ndihmon për të kuptuar pjesën tjetër.
3. NJË SHEMBULL: “RRUGA E DREJTË”
Çdo ditë në namaz themi:
﴿اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ﴾
“Na udhëzo në rrugën e drejtë.” (Kur’ani, 1:6)
Por çfarë është kjo “rrugë e drejtë”?
Nëse ndalemi vetëm te ky ajet, mund të pyesim: Çfarë do të thotë saktësisht? Atëherë shkojmë në ajete të tjera.
Allahu thotë:
﴿وَأَنَّ هَٰذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ﴾
“Dhe kjo është rruga Ime e drejtë, prandaj ndiqeni atë.” (Kur’ani, 6:153)
Pra, Kur’ani na tregon se rruga e drejtë është rruga e Allahut dhe se ajo duhet ndjekur. Më pas Kur’ani na tregon edhe karakteristikat e atyre që ecin në këtë rrugë. Kështu fillojmë të ndërtojmë kuptimin duke bashkuar ajetet.
4. NJË SHEMBULL TJETËR: “MOS U DËSHPËRONI NGA MËSHIRA E ALLAHUT”
Ndonjëherë njeriu bie në mëkat dhe mendon: “Allahut nuk do t’i pëlqejë më të më falë.”
Por Kur’ani thotë:
﴿قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا﴾
“Thuaj: O robërit e Mi, që e keni ngarkuar veten me shumë gjynahe, mos e humbni shpresën në mëshirën e Allahut! Me të vërtetë, Allahu i fal të gjitha gjynahet.” (Kur’ani, 39:53)
Por a do të thotë kjo se njeriu mund të vazhdojë të mëkatojë pa u penduar?
Jo. Pse?
Sepse një ajet tjetër thotë:
﴿إِلَّا مَن تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا﴾
“Përveç atij që pendohet, beson dhe bën vepra të mira.” (Kur’ani, 25:70)
Ja ku shohim bukurinë e metodës: Një ajet na jep shpresën. Një tjetër na tregon kushtin e pendimit dhe veprës së mirë.
Nëse marrim vetëm njërin dhe harrojmë tjetrin, kuptimi ynë bëhet i paplotë.
5. KUR’ANI NUK DUHET TË LEXOHET ME PJESË TË SHKËPUTURA
Një prej gabimeve më të mëdha është të marrim një fjali të vetme dhe ta ndërtojmë gjithë mendimin tonë mbi të.
Kur’ani thotë:
﴿أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ﴾
“A nuk meditojnë ata mbi Kur’anin?” (Kur’ani, 4:82)
Dhe pikërisht në të njëjtin ajet Allahu thotë:
﴿وَلَوْ كَانَ مِنْ عِندِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلَافًا كَثِيرًا﴾
“E sikur të ishte prej dikujt tjetër e jo prej Allahut, ata do të gjenin në të shumë kundërthënie.”
Kjo na mëson diçka shumë të rëndësishme: Kur’ani është një tërësi.
Prandaj, kur hasim një ajet të vështirë, nuk duhet të nxitojmë të themi:
“Ky ajet do të thotë këtë.” Duhet të pyesim: Çfarë thotë Kur’ani në tërësi për këtë çështje?
6. KUR’ANI DUHET TË LEXOHET ME KUR’ANIN, POR EDHE ME UDHËZIMIN E EHLI BEJTIT
Këtu vjen një çështje shumë e rëndësishme në traditën e Ehli Bejtit (a.s.).
Allahu thotë:
﴿وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ﴾
“Ne ta kemi zbritur ty Përkujtimin, që t’ua shpjegosh njerëzve atë që u është zbritur.” (Kur’ani, 16:44)
Pra, Kur’ani vetë na tregon se Profeti (s.a.v.a.) kishte detyrën e shpjegimit të shpalljes.
Dhe në traditën shiite, ky mision i shpjegimit dhe ruajtjes së kuptimit të drejtë të fesë lidhet me Ehli Bejtin (a.s.).
Prandaj, metoda e shëndoshë nuk është: “Unë e lexova një ajet dhe vetëm mendimi im është i mjaftueshëm.”
Por:
Kur’ani + meditim + hadithi i saktë + mësimet e Profetit dhe Ehli Bejtit (a.s.).
Kjo na mbron nga interpretimi sipas dëshirave personale.
7. NJË RREZIK I MADH: TA DETYROJMË KUR’ANIN TË THOTË ATË QË DUAM NE
Ndonjëherë njeriu nuk e lexon Kur’anin për të gjetur të vërtetën. E lexon për të gjetur një argument për atë që tashmë ka vendosur. Ky është një problem shumë i madh. Njeriu thotë: “Unë mendoj kështu.” Pastaj kërkon një ajet. Por mënyra e drejtë është e kundërta: “Çfarë po më thotë Allahu?”
Jo:
“Si mund ta përdor Kur’anin për të mbështetur atë që unë dua?” Kur’ani duhet të jetë ai që na korrigjon ne. Jo ne që e ndryshojmë kuptimin e Kur’anit sipas dëshirës sonë.
8. NGA “LEXIMI” TEK “TADABBURI”
Ekziston një dallim mes leximit dhe meditimit. Mund të lexosh dhjetë faqe dhe të mos ndryshosh fare. Por mund të lexosh një ajet dhe të ndryshosh jetën.
Për shembull, Allahu thotë:
﴿إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّىٰ يُغَيِّرُوا مَا بِأَنفُسِهِمْ﴾
“Me të vërtetë, Allahu nuk e ndryshon gjendjen e një populli derisa ata të ndryshojnë atë që kanë në vetvete.” (Kur’ani, 13:11)
Tadabburi nuk është vetëm: “Çfarë kuptimi ka ky ajet?”
Por edhe: “Çfarë kërkon Allahu nga unë përmes këtij ajeti?” Nëse lexojmë për drejtësinë, a bëhemi më të drejtë? Nëse lexojmë për faljen, a falim? Nëse lexojmë për durimin, a bëhemi më të durueshëm? Nëse lexojmë për mëshirën, a bëhemi më mëshirues? Nëse lexojmë për namazin, a përmirësohet namazi ynë? Këtu fillon ndikimi i vërtetë i Kur’anit.
9. PESË HAPA PRAKTIKË PËR TA KUPTUAR KUR’ANIN PËRMES KUR’ANIT
Kur të ulemi me Kur’anin, mund të përdorim këto pesë hapa:
Hapi i parë: Lexoje ajetin me kujdes. Mos u nxito. Lexoje disa herë.
Pyet veten: Çfarë po thotë Allahu?
Hapi i dytë: Lexo ajetet para dhe pas tij. Mos e shkëput ajetin nga konteksti.
Hapi i tretë: Kërko ajetet e tjera mbi të njëjtën temë. Nëse tema është mëshira, kërko ajetet për mëshirën. Nëse është drejtësia, kërko ajetet për drejtësinë. Nëse është sabri, kërko ajetet për sabrin.
Hapi i katërt: Krahasoje kuptimin me mësimet e Profetit dhe Ehli Bejtit (a.s.).
Sepse ata janë mësuesit e shpalljes dhe interpretuesit e saj.
Hapi i pestë: Pyet veten: “Çfarë duhet të ndryshoj tek vetja?” Sepse Kur’ani nuk është vetëm libër informacioni. Është libër udhëzimi.
10. KUR’ANI ËSHTË SI NJË OQEAN
Kur’ani ka thellësi të jashtëzakonshme. Një ajet mund të lexohet nga një fëmijë dhe ai të marrë prej tij një mësim. Mund ta lexojë një dijetar dhe të zbulojë një dimension tjetër. Mund ta lexojë një njeri që është në vështirësi dhe të gjejë shpresë. Mund ta lexojë një njeri që ka mëkatuar dhe të gjejë derën e pendimit. Mund ta lexojë një njeri arrogant dhe të gjejë paralajmërim. Mund ta lexojë një zemër e pastër dhe të gjejë afërsi me Allahun.
Prandaj Allahu thotë:
﴿هُدًى لِّلْمُتَّقِينَ﴾
“Udhëzim për të devotshmit.” (Kur’ani, 2:2)
Kur’ani është udhëzim, por ne duhet të afrohemi tek ai me zemër të gatshme për t’u udhëzuar.
Të dashur vëllezër dhe motra!
Kur’ani nuk është një libër që duhet ta lexojmë vetëm për ta përfunduar. Është një libër që duhet ta lejojmë të na ndryshojë. Kur nuk e kuptojmë një ajet, të mos nxitojmë. Të kërkojmë ajetet e tjera. Të shohim kontekstin. Të krahasojmë. Të meditojmë. Të kërkojmë shpjegimin e Profetit (s.a.v.a.) dhe të Ehli Bejtit (a.s.). Dhe mbi të gjitha, të kemi sinqeritet. Sepse pyetja më e rëndësishme kur hapim Kur’anin nuk është: “Çfarë dua unë që të thotë ky ajet?”
Por:
“O Allah, çfarë dëshiron Ti të më mësosh përmes këtij ajeti?
Nëse e lexojmë Kur’anin në këtë mënyrë, atëherë Kur’ani nuk do të mbetet vetëm në raftet e shtëpive tona. Do të hyjë në mendjen tonë. Do të pastrojë zemrën tonë. Do të drejtojë moralin tonë. Do të ndikojë në familjen tonë. Do të ndryshojë marrëdhënien tonë me njerëzit. Dhe do të na udhëheqë drejt Allahut. Allahu i Madhëruar thotë:
﴿إِنَّ هَٰذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ﴾
“Me të vërtetë, ky Kur’an udhëzon drejt asaj që është më e drejtë dhe më e qëndrueshme.” (Kur’ani, 17:9)
Prandaj le ta bëjmë Kur’anin shok të jetës sonë. Ta lexojmë. Ta kuptojmë. Ta meditojmë. Ta zbatojmë. Dhe ta shohim jetën tonë në dritën e tij.
“O Allah, na bëj prej atyre që e lexojnë Kur’anin, e kuptojnë Kur’anin, meditojnë mbi Kur’anin dhe e jetojnë Kur’anin.
O Allah, na bashko me Kur’anin dhe me Ehli Bejtin e Profetit Muhammed (s.a.v.a.).”

