Drejtësia është një nga themelet më të larta mbi të cilat ngrihet morali islam dhe një nga shtyllat kryesore të jetës së shëndoshë shoqërore. Ajo nuk është thjesht një parim teorik apo një slogan etik, por një përgjegjësi e përditshme që kërkon vetëdije, guxim dhe përkushtim.

Nëpërmjet drejtësisë ruhet dinjiteti i njeriut, mbrohen të drejtat dhe vendoset ekuilibri mes detyrimeve dhe privilegjeve. Pa të, çdo sistem, sado i sofistikuar të duket, mbetet i brishtë dhe i paqëndrueshëm.

Në traditën islame, drejtësia paraqitet si shprehje e devotshmërisë dhe si provë e sinqeritetit të besimit. Ajo fillon në zemër, formësohet në mendje dhe manifestohet në veprime.

Besimtari thirret jo vetëm ta kërkojë drejtësinë për veten, por edhe ta përhapë atë në familje, në shoqëri dhe në çdo marrëdhënie njerëzore. Kështu, drejtësia shndërrohet në një mision moral që e lidh njeriun me Zotin dhe me përgjegjësinë e tij ndaj krijimit.

Kur vështrojmë thesarin e çmuar të trashëgimisë që na kanë lënë Imamët e Ehli Bejtit (Paqja qoftë mbi ta!) në fushën e lutjeve, veçanërisht ato që janë përcjellë nga Imam Zejnul Abidin (Paqja qoftë mbi të!) në librin Sahife Sexhadije, vërejmë një pasuri të jashtëzakonshme shpirtërore dhe edukative.

Kjo vepër nuk është thjesht një përmbledhje lutjesh, por një shkollë e plotë formimi moral dhe shpirtëror. Ajo trajton dimensionet më të thella të jetës individuale dhe shoqërore, duke përcaktuar virtytet, rrugën e përsosjes së tyre dhe mënyrën se si njeriu mund ta ndërtojë personalitetin e tij mbi themele të qëndrueshme besimi dhe morali.

Nëpërmjet saj sqarohet koncepti i edukimit islam, pastrimit të shpirtit, forcimit të prirjeve të mira dhe frenimit të prirjeve të këqija, duke e mësuar njeriun ta disiplinojë veten në kërkim të së mirës dhe të së vërtetës.

Një nga shembujt më të qartë të kësaj fryme është lutja “Mekarimul Akhlak”, në të cilën Imami (Paqja qoftë mbi të!) i drejtohet Allahut me fjalë që përmbledhin një program të plotë reformimi moral: “O Zot, derdh bekimet e Tua mbi Muhamedin dhe familjen e Muhamedit; më bëj të kënaqem me udhëzim të drejtë që nuk e ndërroj, me rrugë të së vërtetës që nuk shmangem prej saj, me qëllim të ndriçuar që nuk dyshoj në të…” “O Zot, mos më lër asnjë cilësi të keqe pa e përmirësuar, asnjë të metë pa e zbukuruar dhe asnjë virtyt të paplotësuar pa e përsosur.”

Kjo lutje tregon se përmirësimi i vetes është një proces i vazhdueshëm dhe se synimi i besimtarit duhet të jetë përsosja e karakterit. Duke u nisur nga kjo frymë, në mësimet e këtij libri “Stolisja e punëmirëve” janë përzgjedhur disa prej temave dhe koncepteve të përfshira në këtë lutje madhështore, të cilat janë përforcuar me ajete kur’anore, hadithe dhe shembuj të përshtatshëm, si dhe janë sistematizuar e shpjeguar aty ku kërkohet sqarim më i thellë.

Qëllimi është që lexuesi të mos mbetet vetëm në nivelin teorik, por të udhëzohet drejt zbatimit praktik të këtyre vlerave në jetën e përditshme.

• Përhapja e Drejtësisë

Në lutjen “Mekarimul Akhlak”, Imam Ali ibn Husejni, Zejnul Abidin (Paqja qoftë mbi të!), i drejtohet Allahut me fjalët: “O Zot, derdh bekimet e Tua mbi Muhamedin dhe familjen e tij; më stolis me stolisjen e njerëzve të drejtë dhe më vesh me hijeshinë e të devotshmëve, në përhapjen e drejtësisë…”

Kjo lutje e vendos drejtësinë në qendër të formimit moral të besimtarit. Ajo nuk paraqitet thjesht si një rregull juridik apo një normë shoqërore, por si një cilësi e brendshme që duhet të rrënjoset në karakter dhe të shfaqet natyrshëm në çdo veprim e qëndrim.

Imam Ali (Paqja qoftë mbi të!) e përkufizon drejtësinë me fjalët: “Drejtësia vendos gjërat në vendin e tyre.” Ky përkufizim i shkurtër përmban një kuptim të thellë: drejtësia është harmonia e rendit moral, ku çdo e drejtë i jepet pronarit të saj dhe çdo përgjegjësi vendoset aty ku i takon.

Përhapja e drejtësisë nënkupton zbatimin e saj në të gjitha fushat e jetës, në fjalë dhe në vepra, në marrëdhënie familjare e shoqërore, në vendime personale dhe në gjykime publike.

Rëndësia e drejtësisë theksohet vazhdimisht në mësimet islame. Është thënë se ajo është themeli mbi të cilin qëndron bota, sepse pa drejtësi shoqëria zhytet në kaos dhe padrejtësi. Kur mungon drejtësia, njerëzit ndihen të shtypur dhe ngrihen për të kërkuar të drejtat e tyre, duke e tronditur stabilitetin e rendit shoqëror.

Po ashtu, drejtësia është quajtur stolia e besimit, sepse besimi i vërtetë nuk mjaftohet me rituale, por kërkon qëndrime të drejta dhe të ndershme ndaj të tjerëve. Ajo është përshkruar edhe si mburojë dhe kështjellë e përhershme, që mbron individin dhe shoqërinë nga rrënimi moral dhe shkatërrimi i brendshëm.

Madje, në hadithet profetike theksohet se një orë drejtësi ka vlerë më të madhe se vite të tëra adhurimi formal, ndërsa një orë padrejtësie në gjykim është më e rëndë se shumë vite mëkate. Kjo tregon se drejtësia është një formë e lartë adhurimi dhe një shprehje konkrete e devotshmërisë. Ajo e lidh njeriun me Zotin përmes sjelljes së drejtë ndaj krijesave të Tij.

Allahu i Madhëruar urdhëron në Kur’an: “O ju që besuat! Qëndroni fort për hir të Allahut, si dëshmitarë të drejtësisë, dhe mos ju shtyjë urrejtja ndaj ndonjë populli që të mos jeni të drejtë. Jini të drejtë! Kjo është më afër devotshmërisë. Dhe kini frikë Allahun, sepse Allahu është i Dijshëm për gjithçka që veproni.” (Sure El-Maide, ajeti 8).

Ky ajet e vendos drejtësinë mbi emocionet dhe mbi interesat personale. Ai paralajmëron se urrejtja, nëse lihet e pakontrolluar, mund ta shtyjë njeriun drejt padrejtësisë. Prandaj, besimtari është i thirrur të qëndrojë i palëkundur për hir të Allahut, duke e ruajtur drejtësinë edhe ndaj atyre që nuk i do apo që i konsideron kundërshtarë.

Nga ky udhëzim kuptohet se drejtësia buron nga një zemër e pastër dhe nga një ndërgjegje e lidhur me Allahun. Kur njeriu është i vetëdijshëm se çdo veprim i tij është nën dijen dhe mbikëqyrjen hyjnore, ai përpiqet të mos devijojë nga e drejta, pavarësisht rrethanave.

Drejtësia, pra, nuk është vetëm një detyrim shoqëror, por një përgjegjësi shpirtërore që e afron njeriun me devotshmërinë dhe e zbukuron karakterin e tij me dritën e ndershmërisë dhe ekuilibrit moral.

Përhapja e drejtësisë nuk është një detyrë e kufizuar në gjykata apo në institucione shtetërore, por është një mision i përhershëm i çdo besimtari. Ajo fillon nga vetja, nga rregullimi i brendshëm i shpirtit dhe nga përballja e sinqertë me mangësitë personale.

Njeriu nuk mund të kërkojë drejtësi nga të tjerët nëse nuk e vendos atë së pari në zemrën dhe në sjelljen e tij. Drejtësia e jashtme është pasqyrim i drejtësisë së brendshme.

Shoqëria që ndërtohet mbi drejtësi është shoqëri e sigurt, e qëndrueshme dhe e begatë. Në të, të drejtat respektohen, detyrimet përmbushen dhe marrëdhëniet mes njerëzve bazohen në besim e ndershmëri. Kur drejtësia bëhet normë, padrejtësia humbet terren, konfliktet zvogëlohen dhe zemrat afrohen. Kjo është rruga që çon drejt stabilitetit shoqëror dhe harmonisë së vërtetë.

Nga ana tjetër, padrejtësia është shkaku i rrënimit të individëve dhe i shkatërrimit të kombeve. Ajo mbjell armiqësi, krijon ndasi dhe prish ekuilibrin moral të jetës njerëzore. Historia dëshmon se çdo sistem që largohet nga drejtësia, sado i fuqishëm të duket, përfundimisht dobësohet dhe shembet. Prandaj, drejtësia nuk është vetëm një vlerë etike, por një domosdoshmëri për mbijetesën e shoqërisë.

Lutja e Imam Zejnul Abidinit (Paqja qoftë mbi të!) për t’u stolisur me drejtësi na mëson se kjo cilësi kërkon përpjekje të vazhdueshme dhe mbështetje hyjnore. Besimtari duhet ta kërkojë atë me përulësi nga Allahu dhe ta zbatojë me vendosmëri në jetën e përditshme. Kur drejtësia bëhet pjesë e karakterit dhe e veprimit tonë, atëherë ajo shndërrohet në dritë që ndriçon jo vetëm jetën tonë, por edhe rrugën e të tjerëve. Falënderimi i takon Allahut, Zotit të botëve.