Kur’ani i Shenjtë është libri i udhëzimit hyjnor që Allahu ia ka zbritur njerëzimit për ta nxjerrë atë nga errësira e humbjes në dritën e së vërtetës. Ai nuk është vetëm një tekst që lexohet, por një mesazh që transformon zemrën, mendjen dhe jetën e njeriut. Përmes ajeteve të tij, Kur’ani i fton njerëzit drejt besimit të pastër, drejt mendimit të thellë dhe drejt një jete të ndërtuar mbi drejtësinë, moralin dhe dijen.
Ai e udhëzon njeriun të njohë Krijuesin e tij, të kuptojë qëllimin e ekzistencës dhe të gjejë rrugën e drejtë në mes të sfidave dhe sprovave të jetës.
Udhëzimi i Kur’anit nuk kufizohet vetëm në një aspekt të jetës së njeriut, por përfshin të gjithë qenien e tij: zemrën, mendjen dhe vullnetin. Ai e çliron njeriun nga besimet e gabuara, nga iluzionet dhe nga robëria ndaj dëshirave të kësaj bote, duke e drejtuar drejt një jete të balancuar dhe të ndriçuar nga besimi dhe dituria.
Për këtë arsye, Kur’ani përbën një sistem të plotë udhëzimi që synon ta ndryshojë njeriun nga brenda dhe ta çojë atë drejt përsosjes shpirtërore dhe morale.
——————————————————
Ndryshimi dhe udhëzimi i njeriut është një proces që nis nga vetja, sipas ligjit hyjnor të ndryshimit:
“Vërtet, Allahu nuk e ndryshon gjendjen e një populli derisa ata ta ndryshojnë atë që është në vetveten e tyre.”(Sureja Ra’d, ajeti 11)
Ky proces ndodh në mënyrë të vazhdueshme përmes pastrimit të shpirtit, siç thuhet:
“Ka shpëtuar ai që e ka pastruar (shpirtin e vet).” (Sureja Shems, ajeti 9)
Kur’ani ka arritur ta realizojë këtë përmes një procesi ndryshues e çlirimtar shpirtëror me tre dimensione kryesore:
- Dimensioni i parë:
Çlirimi që Kur’ani i sjell njeriut nga idhujtaria dhe politeizmi është një nga ndryshimet më të mëdha shpirtërore që ai realizon në jetën e njeriut. Njeriu në shumë periudha të historisë ka qenë i lidhur me forma të ndryshme të idhujtarisë, duke adhuruar gurë, figura, forca të natyrës apo edhe njerëz të tjerë.
Kur’ani erdhi për ta çliruar njeriun nga çdo formë robërie dhe për ta orientuar drejt adhurimit të vetëm të Allahut, duke vendosur në zemrën e tij besimin e pastër në Njësinë e Zotit (teuhidin). Ky është themeli mbi të cilin ndërtohet jeta shpirtërore e besimtarit dhe burimi nga i cili lind çdo vepër e mirë.
Kur’ani e thekson vazhdimisht këtë realitet duke e drejtuar njeriun drejt njohjes së Krijuesit dhe duke e larguar nga çdo formë ortakërie me Të. Allahu i Madhëruar thotë:
“Allahu nuk fal që t’i bëhet Atij ortak, por fal çfarë është më e vogël se kjo për kë të dojë.”(Sureja Nisa, ajeti 48)
Ky ajet tregon rëndësinë e jashtëzakonshme të teuhidit dhe rrezikun e madh të idhujtarisë. Kur zemra e njeriut çlirohet nga çdo formë adhurimi tjetër përveç Allahut, ajo bëhet e pastër, e lirë dhe e përqendruar vetëm tek Zoti i saj. Kjo e bën njeriun të jetojë me një ndjenjë të thellë besimi, sigurie dhe qetësie shpirtërore.
Kur’ani gjithashtu i fton njerëzit që të reflektojnë mbi krijimin e qiejve dhe të tokës, mbi rregullin dhe harmoninë e universit, për të kuptuar se pas gjithë kësaj madhështie qëndron vetëm një Krijues i vetëm. Allahu thotë:
“Në krijimin e qiejve dhe të tokës dhe në ndërrimin e natës dhe të ditës ka shenja për ata që kanë mend.” (Sureja Ali Imran, ajeti 190)
Përmes këtyre argumenteve, Kur’ani e udhëzon njeriun të kuptojë se universi nuk mund të jetë rezultat i rastësisë apo i shumë zotave, por është krijim i një Zoti të vetëm dhe të gjithëfuqishëm. Kjo njohje e çon njeriun drejt adhurimit të sinqertë dhe e çliron atë nga frika dhe varësia ndaj çdo gjëje tjetër përveç Allahut.
Për këtë arsye, mesazhi i parë i të gjithë profetëve ka qenë thirrja drejt teuhidit. Kur’ani tregon:
“Ne nuk kemi dërguar asnjë të dërguar para teje, veçse i kemi shpallur: Nuk ka të adhuruar tjetër me të drejtë përveç Meje, prandaj më adhuroni.” (Sureja Enbija, ajeti 25)
Kjo tregon se themeli i udhëzimit hyjnor në çdo kohë ka qenë njësimi i Allahut dhe largimi nga idhujtaria. Kur njeriu e kupton këtë realitet dhe e vendos Allahun në qendër të jetës së tij, ai arrin një liri të vërtetë shpirtërore.
Ai nuk bëhet rob i pasurisë, i pushtetit apo i dëshirave të kësaj bote, por bëhet rob vetëm i Allahut, dhe kjo robëri është në të vërtetë liria më e madhe që mund të arrijë njeriu.
Në këtë mënyrë, dimensioni i parë i ndryshimit që sjell Kur’ani është pastrimi i besimit dhe vendosja e teuhidit në zemrën e njeriut, duke e çliruar atë nga çdo formë adhurimi tjetër dhe duke e drejtuar drejt një lidhjeje të drejtpërdrejtë me Krijuesin e tij. Ky është themeli i çdo reforme shpirtërore dhe pika nga e cila fillon transformimi i vërtetë i jetës së njeriut.
- Dimensioni i dytë
Dimensioni i dytë i udhëzimit kuranor është çlirimi i mendjes njerëzore nga mitet, iluzionet dhe besimet e pabazuara, duke e orientuar njeriun drejt mendimit të shëndoshë, arsyes dhe dijes.
Kur’ani nuk e pranon një besim të verbër që mbështetet vetëm në traditë apo në ndjekjen e zakonit të të parëve, por e fton njeriun që të mendojë, të reflektojë dhe të kërkojë të vërtetën përmes arsyes dhe argumentit. Në këtë mënyrë, ai ndërton një mendje të lirë, të vetëdijshme dhe të aftë për të dalluar të vërtetën nga e pavërteta.
Së pari, Kur’ani e nxit njeriun të përdorë arsyen dhe të meditojë mbi realitetin që e rrethon. Ai e konsideron mendjen një dhuratë të madhe hyjnore, përmes së cilës njeriu mund të kuptojë shenjat e Allahut në univers dhe në jetën e tij. Për këtë arsye, Kur’ani vazhdimisht u drejtohet njerëzve me thirrje për të reflektuar dhe për të marrë mësim:
“Vetëm ata që kanë mend (arsye) marrin mësim.” (Sureja Zumer, ajeti 9)
Ky ajet tregon se udhëzimi hyjnor nuk përfitohet nga ata që nuk mendojnë dhe nuk reflektojnë, por nga ata që përdorin arsyen për të kuptuar të vërtetën. Kur’ani dëshiron të formojë një njeri që mendon thellë, që mediton mbi krijimin dhe që kërkon urtësinë në çdo gjë që ndodh rreth tij.
Së dyti, Kur’ani e mëson njeriun që besimi duhet të mbështetet në argumente dhe prova, dhe jo në pretendime të pabazuara. Ai i sfidon njerëzit që të sjellin argument për çdo pretendim që bëjnë dhe e vendos logjikën dhe provën si themel të njohjes së së vërtetës. Allahu i Madhëruar thotë:
“A ka ndonjë zot tjetër me Allahun? Thuaj: sillni provën tuaj, nëse jeni të sinqertë!”
(Sureja Neml, ajeti 64)
Ky stil argumentues i Kur’anit e çliron mendjen nga besimet e kota dhe nga iluzionet që nuk mbështeten në të vërtetë. Ai e mëson njeriun që të mos pranojë çdo gjë pa e shqyrtuar, por ta peshojë çdo pretendim me argument dhe me arsyetim të drejtë.
Së treti, Kur’ani thekson rëndësinë e madhe të dijes dhe njohjes, duke e vendosur dijen në një pozitë shumë të lartë në jetën e njeriut. Ai e konsideron dijen një dritë që ndriçon mendjen dhe zemrën e besimtarit dhe e dallon atë nga injoranca dhe errësira shpirtërore. Allahu thotë:
“Thuaj: A janë të barabartë ata që dinë dhe ata që nuk dinë?”
(Sureja Zumer, ajeti 9)
Ky ajet tregon se në sytë e Allahut nuk janë të njëjtë ata që kanë dije dhe ata që jetojnë në injorancë. Dija e ngrit njeriun, e udhëzon drejt së vërtetës dhe e ndihmon të kuptojë më mirë qëllimin e ekzistencës së tij.
Kur’ani ka treguar për pengesat që ndalojnë dijen dhe njohjen, ndër to janë:
- Ndjekja e supozimeve dhe trajtimi i tyre si siguri:
“Ju nuk ndiqni veçse hamendësime, e në të vërtetë ju vetëm sa sajoni.”(Sureja En’am, ajeti 116) - Imitimi i verbër i të parëve (baballarëve):
“Ata thanë: ‘Ne ndjekim atë që gjetëm te etërit tanë.’ Edhe sikur etërit e tyre të mos kuptonin asgjë dhe të mos ishin të udhëzuar?” (Sureja Bekare, ajeti 170) - Ndjekja e të mëdhenjve dhe prijësve me pushtet:
“Ata do të thonë: ‘Zoti ynë! Ne i bindeshim prijësve tanë dhe të mëdhenjve tanë, e ata na shmangën nga rruga (e drejtë).’” (Sureja Ahzab, ajeti 67) - Ndjekja e dëshirave të egos (nefsit):
“Nëse nuk të përgjigjen ty, dije se ata ndjekin vetëm dëshirat e tyre. E kush është më i humbur se ai që ndjek dëshirat e veta pa udhëzim nga Allahu? Vërtet, Allahu nuk e udhëzon popullin zullumqar.” (Sureja Kasas, ajeti 50) - Angazhimi me jetën e kësaj bote dhe zbukurimet e saj:
“Ju e keni shpërqendruar njëri-tjetrin me kërkimin e shumtë të pasurisë dhe garën për më shumë, derisa shkuat te varrezat.” (Sureja Tekathur, ajetet 1–2)
- Dimensioni i tretë:
Çlirimi i vullnetit të njeriut nga sundimi i epshit, edukimi për t’i rezistuar dëshirave të veta, për t’i kontrolluar ato dhe për të qëndruar i fortë përballë tundimeve të shumta dhe të llojllojshme.
- Në kohën e trazirave kapuni fort pas Kur’anit
Udhëzimi i Kur’anit të Shenjtë është i përhershëm dhe i pandërprerë, për sa kohë ekzistojnë qiejt dhe toka. Prandaj është theksuar domosdoshmëria e kapjes pas Kur’anit në kohë sprovash e trazirash, sepse ai është shkak shpëtimi dhe mjet shpëtimi.
Nga Profeti i Allahut (paqja qoftë mbi të dhe mbi familjen e tij) ka thënë:
“Kur sprovat t’ju ngatërrohen si copëza nate të errët, kapuni pas Kur’anit, sepse ai është ndërmjetës që ndërmjetëson dhe fjala e tij pranohet, është kundërshtues që tregon të vërtetën. Kush e vendos Kur’anin para vetes, ai e udhëheq drejt xhenetit; kush e vendos pas vetes, ai e shtyn drejt zjarrit. Kur’ani është udhërrëfyesi më i mirë, që tregon rrugën më të mirë…”
Të dashur vëllezër dhe motra!
Kur’ani ndërton një kulturë të mendimit, të argumentit dhe të dijes, duke e çliruar mendjen e njeriut nga errësira e mitit dhe e iluzionit. Ai e fton njeriun të jetë kërkues i së vërtetës, të përdorë arsyen që Allahu i ka dhënë dhe të ndërtojë besimin e tij mbi dije, reflektim dhe bindje të thellë.