Allahu i Madhëruar thotë:
“(Kujto) kur Zoti yt u tha engjëjve: ‘Unë do të vendos në tokë një mëkëmbës (halife)” (Sure “El Bekare”, ajeti 30)
Është e natyrshme ta kuptojmë se përparësia që Allahu i ka dhënë njeriut qëndron në faktin se Ai i ka besuar atij një çështje të cilën askush tjetër përveç tij nuk është në gjendje ta përmbushë. Përndryshe, kjo përparësi do të ishte vetëm formale, pa qëllim e pa urtësi, dhe Allahu është shumë i Lartësuar nga një gjë e tillë.
Nderimi dhe privilegji hyjnor ndaj njeriut lidhen me natyrën e rolit që i është besuar atij dhe me misionin që i është ngarkuar, një mision që krijesat e tjera nuk mund ta bartin.
Kjo është mënyra e Allahut me robërit e Tij. Sa më shumë që Ai u dhuron prej mirësisë së Tij dhe sa më shumë që i afron pranë Vetes, aq më shumë zgjerohet rrethi i përgjegjësisë dhe i detyrimeve të tyre.
Prandaj shohim se ata që mbajnë barrën më të rëndë të amanetit qiellor janë krijesat më të afërta me Allahun: të dërguarit, profetët dhe miqtë (të dashurit) e Tij.
——————————————————–
Në Kur’an, njeriu nuk është thjesht një qenie biologjike, por një krijesë me shpirt, me mendje dhe me aftësi për të zgjedhur mes së mirës dhe së keqes. Ai është i nderuar, por njëkohësisht i sprovuar; i pajisur me potencial të lartë, por edhe i prirur ndaj gabimit.
Kur’ani e trajton njeriun si qenie dinamike, që formësohet përmes besimit, veprave dhe qëndrimeve të tij. Ai përshkruhet me dobësitë, ndjenjat, frikërat dhe shpresat e tij, duke e bërë mesazhin hyjnor të afërt dhe realist.
Në këtë mënyrë, njeriu në Kur’an nuk paraqitet si ideal i paarritshëm, por si udhëtar në rrugën e përmirësimit, i thirrur të njohë veten dhe të ndërtojë një marrëdhënie të drejtë me Zotin dhe me shoqërinë.
Nuk ka dyshim se njeriu është krijesa më e nderuar dhe më e përsosur në mënyrë absolute, për shkak të forcave dhe aftësive që Allahu i Lartësuar ka vendosur në të dhe që nuk ia ka dhënë askujt tjetër, si dhe për shkak të përsosmërive dhe pozitave që i ka dhuruar, të cilat askush tjetër nuk mund t’i arrijë. Ai është:
1 – Krijesa e nderuar
Allahu i Madhëruar thotë:
“Ne, me të vërtetë, i kemi nderuar bijtë e Ademit, i kemi bartur në tokë dhe në det, i kemi furnizuar me gjëra të mira dhe i kemi dalluar mbi shumë prej atyre që kemi krijuar.” (Sure “El Isra”, ajeti 70
Allahu e ka nderuar njeriun me nderimin më të plotë, duke vendosur në të fuqi e aftësi të veçanta dhe duke e formësuar në trajtën më të bukur. I Lartmadhëruari thotë:
“Ju formësoi dhe jua bëri formën më të bukur.” (Sure Gafir:”, ajeti 64)
Ai fryu në të nga shpirti i Tij dhe i dhuroi përsosmëri hyjnore, duke e bërë të denjë që të jetë mëkëmbës (halife) i Tij në tokë.
Është transmetuar nga i Dërguari i Allahut, Profeti Muhamed (Paqja e bekimet qofshin mbi të dhe mbi familjen e tij!), tse ka thënë: “Nuk ka asgjë më të nderuar tek Allahu se biri i Ademit.”
I thanë: “O i Dërguari i Allahut! As engjëjt?”
Ai tha: “Engjëjt janë të detyruar (të programuar për bindje), si dielli dhe hëna.” (“Mizanul Hikmeti”, vëll. 1, f. 222.)
Abdullah ibn Sinani e pyeti imam Xhafer Sadikun (Paqja qoftë mbi të): A janë engjëjt më të mirë apo bijtë e Ademit?”. Imami i përmedni atij thënien e imam Ali ibn Ebi Talibit (Paqja qoftë mbi të!): “Allahu i Madhëruar ka vendosur te engjëjt arsyen pa epsh, te kafshët epshin pa arsye, ndërsa te bijtë e Ademit i ka bashkuar të dyja. Kush e mposht epshin me arsyen e tij, ai është më i mirë se engjëjt; e kush e mposht arsyeja nga epshi i tij, ai është më i keq se kafshët.” (Mizanul Hikmeti”, vëll. 1, f. 222
2 – Allahu e krijoi në trajtën më të bukur
Allahu i Madhëruar thotë:
“Vërtet, Ne e krijuam njeriun në trajtën më të bukur.” (Sure “Et Tin”, ajeti 4)
Allahu e krijoi atë me dorën e Tij (si shprehje e nderimit dhe përkujdesjes së veçantë). Në tefsir thuhet se “trajta më e bukur” (ahsen takëim) përfshin si anën materiale, që lidhet me formën, pamjen dhe fuqitë e jashtme, ashtu edhe anën shpirtërore e morale, që lidhet me shpirtin, arsyen dhe fuqitë e brendshme të tij.
3 – E bëri mëkëmbës të Tij në tokë
Allahu i Madhëruar thotë:
“(Kujto) kur Zoti yt u tha engjëjve: ‘Unë do të vendos në tokë një mëkëmbës.’ Ata thanë: ‘A do të vendosësh në të dikë që do të bëjë çrregullime dhe do të derdhë gjak, ndërsa ne të madhërojmë me falënderim dhe të shenjtërojmë Ty?’ Ai tha: ‘Unë di atë që ju nuk e dini.’” (Sure “El Bekare”, ajeti 30.)
Kjo mëkëmbësi (hilafet) e bën njeriun boshtin e ekzistencës në këtë gjithësi, pas vullnetit të Allahut të Lartësuar, duke i dhënë atij autoritet dhe mundësi zotërimi mbi krijesat dhe qeniet e tjera, sipas ligjit dhe urtësisë hyjnore.
4 – Krijesa më e afërt me Allahun
Allahu e ka marrë njeriun nën përkujdesjen dhe mëshirën e Tij: i përgjigjet kur Ai e thërret në lutje, i përgjigjet kur e kërkon dhe e ndihmon kur i dobësohen mjetet e tij.
Allahu i Madhëruar thotë:
“Kur robtë e Mi të pyesin për Mua, Unë jam afër; i përgjigjem lutjes së lutësit kur më lutet. Le t’i përgjigjen ata thirrjes Sime dhe le të besojnë në Mua, që të udhëzohen.” (Sure “El Bekare”, ajeti 186)
5 – Nuk ka perde mes tij dhe Allahut
Allahu i Madhëruar thotë:
“Perëndimi dhe lindja i përkasin Allahut; prandaj, kudo që të ktheheni, atje është fytyra e Allahut. Vërtet, Allahu është i Gjithëpërfshirë dhe i Gjithëdijshëm.” Surja El-Bekare: 115
Dhe: “A nuk e di ti, se Allahu di çdo gjë që është në qiej dhe në Tokë?! Nuk ka bisedë të fshehtë midis tre vetave, që Ai të mos jetë i katërti; as midis pesë vetave e që Ai të mos jetë i gjashti; as kur janë më pak, as kur janë më shumë, që Ai të mos jetë me ata, kudo që të ndodhen; Ai në Ditën e Kiametit do t’i njoftojë ata se çfarë kanë bërë, se, me të vërtetë, Allahu di çdo gjë!” (Sure “El Muxhadele”, ajeti 7).
Në një Hadith Kudsij transmetuar nga i Dërguari i Allahut, Profeti Muhamed (Paqja e bekimet qofshin mbi të dhe mbi familjen e tij), thuhet: “Nëse një rob afrohet tek Unë një shkop (një hendek të vogël), Unë i afrohem atij një krah; nëse afrohet një krah, Unë i afrohem një milje; dhe nëse vjen tek Unë duke ecur, Unë vrapoj drejt tij.” (Kenzul Ummal”, vëll. 1, f. 236.)
6 – Engjëjt i bënë sexhde
Allahu i Madhëruar thotë: “Pasi e formësova dhe fryva në të nga shpirti Im, binjaku (engjëjt) ranë para tij duke bërë sexhde.” (Sure “El Hixhër”, ajeti 29).
Allahu i urdhëroi engjëjt që t’i bënin sexhde njeriut. Ky urdhër nuk përmban vetëm respekt dhe nderim, por edhe një dallim të madh që lidhet me përulësinë e plotë ndaj tij. Edhe pse engjëjt jetojnë në një botë më të lartë se bota materiale ku jeton njeriu, dhe dikush mund të mendojë se kjo i bën ata më afër Allahut, ne shohim se Allahu i urdhëroi të përulen plotësisht para njeriut dhe largoi nga mëshira e Tij çdo kundërshtues të këtij urdhri hyjnor, duke e cilësuar atë të urryer dhe të përjashtuar.
7 – Krijesat janë vënë në shërbim të tij
Allahu i Lartmadhëruar i ka vënë njeriun në kontroll të gjithçkaje që gjendet në këtë botë: ditën dhe natën, diellin dhe hënën, tokën dhe detin, bimët dhe sendet e ngurta, kafshët, atë që njerëzit e kuptojnë dhe atë që nuk e kuptojnë, për të mirën e tij dhe për të mundësuar detyrën e tij si mëkëmbës i Allahut.
Allahu i Madhëruar thotë: “A nuk e shihni se Allahu ka vënë në shërbim tuaj gjithçka që ka në qiej dhe në tokë…” (Sure “Lukman”, ajeti 20.)
Allahu i Madhëruar, gjithashtu thotë: “Allahu është Ai që ka vënë në shërbim tuaj detin, që anijet të lëvizin në të me urdhërin e Tij…” (Sure “El Xhathije”, ajeti 12.)
Dhe gjithashtu thotë: “Dhe Ai ka vënë në shërbim tuaj gjithçka që ka në qiej dhe tokë, të gjitha nga Ana; në këtë ka argumente për ata që mendojnë dhe reflektojnë.” (Sure “El Xhathije”, ajeti 13)
8 – I ka dhuruar bekime të dukshme dhe të brendshme
Allahu i Madhëruar, gjithashtu thotë:
“A nuk e shihni se Allahu ka vënë në shërbim tuaj gjithçka që ka në qiej dhe në tokë dhe ju ka dhuruar bekime, të dukshme dhe të brendshme?” (Sure “Lukman”, ajeti 20.)